| భారత గణతంత్ర రాజ్యం  *Bhārata Gaṇatantra Rājyam* (see [other local names](https://te.wikipedia.org/wiki/Names_of_India_in_its_official_languages?action=edit&redlink=1 "Names of India in its official languages")) | |
| --- | --- |
| [అడ్డంగా గల జెండా, కాషాయ, తెలుపు, ఆకుపచ్చ పట్టీలతో వుంటుంది. మధ్య తెల్లని పట్టీపై  24 సువ్వలుగల చక్రం వుంటుంది.](https://te.wikipedia.org/wiki/దస్త్రం:Flag_of_India.svg "Flag of భారతదేశం")  Flag  [రాజముద్ర of భారతదేశం](https://te.wikipedia.org/wiki/దస్త్రం:Emblem_of_India.svg "రాజముద్ర of భారతదేశం")  రాజముద్ర | |
| **Motto:**"[సత్యమేవ జయతే](https://te.wikipedia.org/wiki/సత్యమేవ_జయతే "సత్యమేవ జయతే")" Category: ./వర్గం:Articles\_containing\_Sanskrit-language\_text  ([Sanskrit](https://te.wikipedia.org/wiki/Sanskrit_language?action=edit&redlink=1 "Sanskrit language")) "Truth Alone Triumphs"[[1]](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_note-FOOTNOTENational_Informatics_Centre2005-1) | |
| **జాతీయ గీతం:** "[జన గణ మన](https://te.wikipedia.org/wiki/జన_గణ_మన "జన గణ మన")" Category: ./వర్గం:Articles\_containing\_Bengali-language\_text [[2]](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_note-india.gov.in-2)[[3]](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_note-tatsama-3) "Thou Art the Ruler of the Minds of All People"[[4]](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_note-FOOTNOTEWolpert20031-4)[[2]](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_note-india.gov.in-2) | |
| **National song** "[వందే మాతరం](https://te.wikipedia.org/wiki/వందే_మాతరం "వందే మాతరం")" Category: ./వర్గం:Articles\_containing\_Sanskrit-language\_text  ([Sanskrit](https://te.wikipedia.org/wiki/Sanskrit_language?action=edit&redlink=1 "Sanskrit language")) "వందే మాతరం"[[a]](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_note-5)[[1]](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_note-FOOTNOTENational_Informatics_Centre2005-1)[[2]](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_note-india.gov.in-2) | |
| [భూగోళం మధ్యలో భారతదేశం రంగుతో గుర్తించిన.](https://te.wikipedia.org/wiki/దస్త్రం:India_(orthographic_projection).svg "భారతదేశం ఆధీనంలో గల ప్రాంతం ముదురు ఆకుపచ్చ, దావాచేయబడిన కాని ఆధీనంలో లో లేని ప్రాంతం లేత ఆకుపచ్చ") భారతదేశం ఆధీనంలో గల ప్రాంతం ముదురు ఆకుపచ్చ, దావాచేయబడిన కాని ఆధీనంలో లో లేని ప్రాంతం లేత ఆకుపచ్చ | |
| రాజధాని | [కొత్త ఢిల్లీ](https://te.wikipedia.org/wiki/కొత్త_ఢిల్లీ "కొత్త ఢిల్లీ") [28°36′50″N 77°12′30″E﻿ / ﻿28.61389°N 77.20833°E﻿ / 28.61389; 77.20833](https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=%E0%B0%AD%E0%B0%BE%E0%B0%B0%E0%B0%A4%E0%B0%A6%E0%B1%87%E0%B0%B6%E0%B0%82&params=28_36_50_N_77_12_30_E_type:city_region:IN) Category: ./వర్గం:Pages\_using\_gadget\_WikiMiniAtlas |
| అతిపెద్ద నగరం | - [ముంబై](https://te.wikipedia.org/wiki/ముంబై "ముంబై") (నగరం సరైనది) - [ఢిల్లీ](https://te.wikipedia.org/wiki/ఢిల్లీ "ఢిల్లీ") (మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం) |
| అధికార భాషలు | - [హిందీ](https://te.wikipedia.org/wiki/హిందీ "హిందీ") - [ఇంగ్లీషు](https://te.wikipedia.org/wiki/ఇంగ్లీషు "ఇంగ్లీషు")[[b]](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_note-8)[[7]](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_note-9) |
| Recognised national languages | లేవు[[8]](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_note-Times_News_Network-10)[[9]](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_note-NoneNtl-11)[[10]](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_note-Press_Trust_of_India-12) |
| Recognised regional languages | రాష్ట్ర స్థాయి అధికారిక భాషలు, ఎనిమిదవ షెడ్యూలు ప్రకారం అధికారిక భాషలు[[11]](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_note-langoff-13)   - - [అస్సామీ](https://te.wikipedia.org/wiki/అస్సామీ_భాష "అస్సామీ భాష")   - [బెంగాలీ](https://te.wikipedia.org/wiki/బెంగాలీ_భాష "బెంగాలీ భాష")   - [బోడో](https://te.wikipedia.org/wiki/బోడో_భాష "బోడో భాష")   - [డోగ్రి](https://te.wikipedia.org/wiki/డోగ్రీ_భాష "డోగ్రీ భాష")   - [గుజరాతీ](https://te.wikipedia.org/wiki/గుజరాతీ_భాష "గుజరాతీ భాష")   - [హిందీ](https://te.wikipedia.org/wiki/హిందీ "హిందీ")   - [కన్నడ](https://te.wikipedia.org/wiki/కన్నడ_భాష "కన్నడ భాష")   - [కాశ్మీరి](https://te.wikipedia.org/wiki/కాశ్మీరీ_భాష "కాశ్మీరీ భాష")   - [కోక్‌బోరోక్](https://te.wikipedia.org/wiki/కోక్‌బోరోక్?action=edit&redlink=1 "కోక్‌బోరోక్")   - [కొంకణి](https://te.wikipedia.org/wiki/కొంకణి_భాష "కొంకణి భాష")   - [మైథిలి](https://te.wikipedia.org/wiki/మైథిలీ_భాష "మైథిలీ భాష")   - [మలయాళం](https://te.wikipedia.org/wiki/మలయాళం "మలయాళం")   - [మణిపురి](https://te.wikipedia.org/wiki/మీతేయి_భాష?action=edit&redlink=1 "మీతేయి భాష")   - [మరాఠీ](https://te.wikipedia.org/wiki/మరాఠీ_భాష "మరాఠీ భాష")   - [మిజో](https://te.wikipedia.org/wiki/మిజో_భాష "మిజో భాష")   - [నేపాలీ](https://te.wikipedia.org/wiki/నేపాలీ_భాష "నేపాలీ భాష")   - [ఒడియా](https://te.wikipedia.org/wiki/ఒడియా_భాష "ఒడియా భాష")   - [పంజాబీ](https://te.wikipedia.org/wiki/పంజాబీ_భాష "పంజాబీ భాష")   - [సంస్కృతం](https://te.wikipedia.org/wiki/సంస్కృతం "సంస్కృతం")   - [సంతాలి](https://te.wikipedia.org/wiki/సంతాలి_భాష "సంతాలి భాష")   - [సింధీ](https://te.wikipedia.org/wiki/సింధీ_భాష "సింధీ భాష")   - [తమిళం](https://te.wikipedia.org/wiki/తమిళ_భాష "తమిళ భాష")   - [తెలుగు](https://te.wikipedia.org/wiki/తెలుగు "తెలుగు")   - [ఉర్దూ](https://te.wikipedia.org/wiki/ఉర్దూ_భాష "ఉర్దూ భాష") |
| స్థానిక భాషలు | 447 భాషలు[[c]](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_note-16) |
| Religion (2011) | - 79.8% [హిందూత్వం](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశంలో_హిందూమతం?action=edit&redlink=1 "భారతదేశంలో హిందూమతం") - 14.2% [ఇస్లాం](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశంలో_ఇస్లాం "భారతదేశంలో ఇస్లాం") - 2.3% [క్రైస్తవం](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశంలో_క్రైస్తవం?action=edit&redlink=1 "భారతదేశంలో క్రైస్తవం") - 1.7% [సిక్కుమతం](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశంలో_సిక్కు_మతం?action=edit&redlink=1 "భారతదేశంలో సిక్కు మతం") - 0.7% [బౌద్ధమతం](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశంలో_బౌద్ధమత_చరిత్ర "భారతదేశంలో బౌద్ధమత చరిత్ర") - 0.4% [జైనిజం](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశంలో_జైనమతం?action=edit&redlink=1 "భారతదేశంలో జైనమతం") - 0.23% [అనుబంధం లేని](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశంలో_మతం "భారతదేశంలో మతం") - 0.65% ఇతరులు[[14]](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_note-Census2011religion-17)  *[భారతదేశంలో మతం](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశంలో_మతం "భారతదేశంలో మతం") చూడండి* |
| [Demonym](https://te.wikipedia.org/wiki/Demonym?action=edit&redlink=1 "Demonym") | [భారతీయులు](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతీయులు "భారతీయులు") |
| Membership | - [UN](https://te.wikipedia.org/wiki/యునైటెడ్_నేషన్స్?action=edit&redlink=1 "యునైటెడ్ నేషన్స్") - [WTO](https://te.wikipedia.org/wiki/వరల్డ్_ట్రేడ్_ఆర్గనైజేషన్?action=edit&redlink=1 "వరల్డ్ ట్రేడ్ ఆర్గనైజేషన్") - [BRICS](https://te.wikipedia.org/wiki/BRICS?action=edit&redlink=1 "BRICS") - [SAARC](https://te.wikipedia.org/wiki/దక్షిణాసియా_ప్రాంతీయ_సహకార_సంఘం?action=edit&redlink=1 "దక్షిణాసియా ప్రాంతీయ సహకార సంఘం") - [SCO](https://te.wikipedia.org/wiki/షాంఘై_సహకార_సంస్థ?action=edit&redlink=1 "షాంఘై సహకార సంస్థ") - [[ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ|[G4 దేశాలు](https://te.wikipedia.org/wiki/G4_దేశాలు "G4 దేశాలు")]] - [గ్రూప్ ఆఫ్ ఫైవ్](https://te.wikipedia.org/wiki/గ్రూప్_ఆఫ్_ఫైవ్?action=edit&redlink=1 "గ్రూప్ ఆఫ్ ఫైవ్") - [G8+5](https://te.wikipedia.org/wiki/G8+5?action=edit&redlink=1 "G8+5") - [G20](https://te.wikipedia.org/wiki/G20?action=edit&redlink=1 "G20") - [కామన్వెల్త్ ఆఫ్ నేషన్స్](https://te.wikipedia.org/wiki/కామన్వెల్త్_ఆఫ్_నేషన్స్?action=edit&redlink=1 "కామన్వెల్త్ ఆఫ్ నేషన్స్") |
| ప్రభుత్వం | [సమాఖ్య](https://te.wikipedia.org/wiki/సమాఖ్య?action=edit&redlink=1 "సమాఖ్య") [పార్లమెంటరీ](https://te.wikipedia.org/wiki/పార్లమెంటరీ?action=edit&redlink=1 "పార్లమెంటరీ") [గణతంత్ర రాజ్యం](https://te.wikipedia.org/wiki/గణతంత్ర_రాజ్యం "గణతంత్ర రాజ్యం") |
|  | |
| • [రాష్ట్రపతి](https://te.wikipedia.org/wiki/రాష్ట్రపతి "రాష్ట్రపతి") | [ద్రౌపది ముర్ము](https://te.wikipedia.org/wiki/ద్రౌపది_ముర్ము "ద్రౌపది ముర్ము") |
| • [ఉప రాష్ట్రపతి](https://te.wikipedia.org/wiki/ఉప_రాష్ట్రపతి "ఉప రాష్ట్రపతి") | [జగదీప్ ధన్కర్](https://te.wikipedia.org/wiki/జగదీప్_ధన్కర్ "జగదీప్ ధన్కర్") |
| • [ప్రధానమంత్రి](https://te.wikipedia.org/wiki/ప్రధానమంత్రి "ప్రధానమంత్రి") | [నరేంద్ర మోడీ](https://te.wikipedia.org/wiki/నరేంద్ర_మోడీ "నరేంద్ర మోడీ") |
| • [లోక్‌సభ స్పీకర్](https://te.wikipedia.org/wiki/లోక్‌సభ_స్పీకర్ "లోక్‌సభ స్పీకర్") | [ఓం బిర్లా](https://te.wikipedia.org/wiki/ఓం_బిర్లా "ఓం బిర్లా") |
|  | |
| శాసనసభ | [పార్లమెంట్](https://te.wikipedia.org/wiki/పార్లమెంట్ "పార్లమెంట్") |
| • [Upper house](https://te.wikipedia.org/wiki/Upper_house "Upper house") | [రాజ్యసభ](https://te.wikipedia.org/wiki/రాజ్యసభ "రాజ్యసభ") |
| • [Lower house](https://te.wikipedia.org/wiki/Lower_house "Lower house") | [లోక్‌సభ](https://te.wikipedia.org/wiki/లోక్‌సభ "లోక్‌సభ") |
| [స్వతంత్ర](https://te.wikipedia.org/wiki/స్వతంత్ర "స్వతంత్ర")  [యునైటెడ్ కింగ్డమ్](https://te.wikipedia.org/wiki/యునైటెడ్_కింగ్డమ్ "యునైటెడ్ కింగ్డమ్") నుండి | |
|  | |
| • [ఉపరాజ్యం](https://te.wikipedia.org/wiki/ఉపరాజ్యం?action=edit&redlink=1 "ఉపరాజ్యం") | 15 ఆగష్టు1947 |
| • [గణతంత్ర రాజ్యం](https://te.wikipedia.org/wiki/గణతంత్ర_రాజ్యం "గణతంత్ర రాజ్యం") | 26 జనవరి 1950 |
|  | |
| విస్తీర్ణం | |
| • మొత్తం | 3,287,263[[2]](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_note-india.gov.in-2) km2 (1,269,219 sq mi)[[d]](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_note-18) ([7వ](https://te.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_and_dependencies_by_area "List of countries and dependencies by area")) |
| • Water (%) | 9.6 |
| జనాభా | |
| • 2016 estimate | Neutral increase132,41,71,354[[15]](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_note-UN_WPP-19) ([2వ](https://te.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_and_dependencies_by_population "List of countries and dependencies by population")) |
| • 2011 census | 1,210,854,977[[16]](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_note-20)[[17]](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_note-21) ([2వ](https://te.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_and_dependencies_by_population "List of countries and dependencies by population")) |
| • జనసాంద్రత | [*[convert: invalid number](https://te.wikipedia.org/wiki/సహాయం:Convert_messages#invalid_number "సహాయం:Convert messages")*] Category: ./వర్గం:Convert\_errors#%3Cstrong  ([19వ](https://te.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_and_dependencies_by_population_density "List of countries and dependencies by population density")) |
| [GDP](https://te.wikipedia.org/wiki/Gross_domestic_product "Gross domestic product") ([PPP](https://te.wikipedia.org/wiki/Purchasing_power_parity?action=edit&redlink=1 "Purchasing power parity")) | 2021 estimate |
| • మొత్తం | Increase $10.207 trillion[[18]](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_note-imf2-22) ([3వ](https://te.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_by_GDP_(PPP) "List of countries by GDP (PPP)")) |
| • తలసరి | Increase $7,333[[18]](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_note-imf2-22) ([122వ](https://te.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_by_GDP_(PPP)_per_capita "List of countries by GDP (PPP) per capita")) |
| [GDP](https://te.wikipedia.org/wiki/Gross_domestic_product "Gross domestic product") (nominal) | 2021 estimate |
| • మొత్తం | Increase $3.050 trillion[[18]](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_note-imf2-22) ([6వ](https://te.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_by_GDP_(nominal) "List of countries by GDP (nominal)")) |
| • తలసరి | Increase $2,191[[18]](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_note-imf2-22) ([138వ](https://te.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_by_GDP_(nominal)_per_capita "List of countries by GDP (nominal) per capita")) |
| [Gini](https://te.wikipedia.org/wiki/Gini_coefficient?action=edit&redlink=1 "Gini coefficient") (2013) | 33.9[[19]](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_note-23) medium inequality ([79వ](https://te.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_by_income_equality?action=edit&redlink=1 "List of countries by income equality")) |
| [HDI](https://te.wikipedia.org/wiki/Human_Development_Index "Human Development Index") (2019) | Increase 0.645[[20]](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_note-UNHDR-24) medium ([131st](https://te.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_by_Human_Development_Index "List of countries by Human Development Index")) |
| ద్రవ్యం | [భారత రూపాయి](https://te.wikipedia.org/wiki/భారత_రూపాయి "భారత రూపాయి") (₹) ([INR](https://te.wikipedia.org/wiki/ISO_4217?action=edit&redlink=1 "ISO 4217")) |
| Time zone | [UTC](https://te.wikipedia.org/wiki/Coordinated_Universal_Time "Coordinated Universal Time")+05:30 ([IST](https://te.wikipedia.org/wiki/భారత_ప్రామాణిక_కాలం?action=edit&redlink=1 "భారత ప్రామాణిక కాలం")) |
|  | *[DST](https://te.wikipedia.org/wiki/Daylight_saving_time?action=edit&redlink=1 "Daylight saving time") is not observed* |
| Date format | - dd-mm-yyyy[[e]](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_note-25) |
| Calling code | +91 |
| [Internet TLD](https://te.wikipedia.org/wiki/Country_code_top-level_domain "Country code top-level domain") | [.in](https://te.wikipedia.org/wiki/.in?action=edit&redlink=1 ".in") ([others](https://te.wikipedia.org/wiki/.in?action=edit&redlink=1#Internationalized_domain_names_and_country_codes ".in")) |

Category: ./వర్గం:Pages\_using\_infobox\_country\_with\_unknown\_parameters#1%20=%20%20alt\_coat%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20...భారతదేశం
Category: ./వర్గం:Pages\_using\_infobox\_country\_with\_unknown\_parameters#2%20=%20%20leader\_name4%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20...భారతదేశం
Category: ./వర్గం:Pages\_using\_infobox\_country\_with\_unknown\_parameters#electricityభారతదేశం
Category: ./వర్గం:Pages\_using\_infobox\_country\_or\_infobox\_former\_country\_with\_the\_symbol\_caption\_or\_type\_parameters#Tభారతదేశం

**భారతదేశం** 142 కోట్లకు పైగా జనాభాతో ప్రపంచంలో మొదటి స్థానంలో, 32,87,263 చ.కి.మీ విస్తీర్ణంతో వైశాల్యంలో [ఏడవస్థానంలో](https://te.wikipedia.org/wiki/ప్రపంచ_దేశాల_వైశాల్యం "ప్రపంచ దేశాల వైశాల్యం") ఉన్న అతి పెద్ద స్వేచ్ఛాయుత ప్రజాస్వామ్య దేశం. ఈ దేశం 29 రాష్ట్రాలు, 8 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు కలిగి, పార్లమెంటరీ వ్యవస్థ పాలన ఉన్న ఒక సమాఖ్య. ఎక్కువ సైనిక సామర్థ్యం కలిగి ఉన్న దేశాలలో ఒకటిగా, అణ్వస్త్ర సామర్థ్యం కలిగిన దేశాలలో ఒక ముఖ్యమైన ప్రాంతీయ శక్తిగా ఉంది. [దక్షణాసియాలో](https://te.wikipedia.org/wiki/దక్షణాసియా "దక్షణాసియా") ఏడు వేల [కిలోమీటర్లకు](https://te.wikipedia.org/wiki/కిలోమీటరు "కిలోమీటరు") పైగా సముద్రతీరము కలిగి ఉండి, [భారత ఉపఖండములో](https://te.wikipedia.org/wiki/భారత_ఉపఖండము "భారత ఉపఖండము") అధిక భాగాన్ని కూడుకొని ఉన్న భారతదేశం, అనేక చారిత్రక వాణిజ్య రహదారులను కలిగి ఉంది. ఉత్తరాన [హిమాలయాలు](https://te.wikipedia.org/wiki/హిమాలయాలు "హిమాలయాలు"), దక్షిణాన [హిందూ మహాసముద్రం](https://te.wikipedia.org/wiki/హిందూ_మహాసముద్రం "హిందూ మహాసముద్రం"), పశ్చిమాన [అరేబియా సముద్రం](https://te.wikipedia.org/wiki/అరేబియా_సముద్రం "అరేబియా సముద్రం"), తూర్పున [బంగాళాఖాతం](https://te.wikipedia.org/wiki/బంగాళాఖాతము "బంగాళాఖాతము") ఎల్లలుగా ఉన్నాయి. [పాకిస్తాన్](https://te.wikipedia.org/wiki/పాకిస్తాన్ "పాకిస్తాన్"), [చైనా](https://te.wikipedia.org/wiki/చైనా "చైనా"), [మయన్మార్](https://te.wikipedia.org/wiki/మయన్మార్ "మయన్మార్"), [బంగ్లాదేశ్](https://te.wikipedia.org/wiki/బంగ్లాదేశ్ "బంగ్లాదేశ్"), [నేపాల్](https://te.wikipedia.org/wiki/నేపాల్ "నేపాల్"), [భూటాన్](https://te.wikipedia.org/wiki/భూటాన్ "భూటాన్"), [ఆఫ్ఘానిస్తాన్](https://te.wikipedia.org/wiki/ఆఫ్ఘానిస్తాన్ "ఆఫ్ఘానిస్తాన్") దేశాలతో సరిహద్దులను పంచుకుంటోంది. [శ్రీలంక](https://te.wikipedia.org/wiki/శ్రీలంక "శ్రీలంక"), [మాల్దీవులు](https://te.wikipedia.org/wiki/మాల్దీవులు "మాల్దీవులు"), [ఇండోనేసియా](https://te.wikipedia.org/wiki/ఇండోనేసియా "ఇండోనేసియా") భారతదేశం దగ్గరలో గల ద్వీప-దేశాలు. ఇది [సింధు లోయ నాగరికతకు](https://te.wikipedia.org/wiki/సింధు_లోయ_నాగరికత "సింధు లోయ నాగరికత") పుట్టిల్లు. [హిందూ](https://te.wikipedia.org/wiki/హిందూ_మతము "హిందూ మతము"), [బౌద్ధ](https://te.wikipedia.org/wiki/బౌద్ధ_మతము "బౌద్ధ మతము"), [జైన](https://te.wikipedia.org/wiki/జైన_మతము "జైన మతము"), [సిక్కు మతములకు](https://te.wikipedia.org/wiki/సిక్కు_మతము "సిక్కు మతము") జన్మనిచ్చింది. ఇది బహుభాషా, బహుళ జాతి సంఘము. ఇది వివిధ వన్యప్రాణుల వైవిధ్యం గల దేశం. జనాభాలో భారతదేశం 2023 ఏప్రిల్ లో చైనాను దాటేసింది.

[మౌర్య సామ్రాజ్య](https://te.wikipedia.org/wiki/మౌర్య_సామ్రాజ్యం "మౌర్య సామ్రాజ్యం") కాలంలో ప్రస్తుత సరిహద్దులలో కొద్దిభాగం మినహాయించి, సరిహద్దులు దాటిన ప్రాంతాలతో పాటు ఒకే చక్రవర్తి పాలనలో వున్నా, తదుపరి పలు చిన్న రాజ్యాలుగా విడిపోయింది. 18 వ శతాబ్దం నుండి బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ క్రమంగా ఈ రాజ్యాలను స్వాధీనం చేసుకోవడంతో బ్రిటీష్ కంపెనీ పరిపాలన కిందకు వచ్చింది. 19 వ శతాబ్దం మధ్య నుండి నేరుగా [యునైటెడ్ కింగ్డమ్](https://te.wikipedia.org/wiki/యునైటెడ్_కింగ్‌డమ్ "యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్") పాలనలోకి వచ్చింది. [మహాత్మా గాంధీ](https://te.wikipedia.org/wiki/మహాత్మా_గాంధీ "మహాత్మా గాంధీ") నాయకత్వాన స్వాతంత్ర్యం కోసం జరిగిన అహింసాయుత పోరాటం తర్వాత 1947 లో ఒక స్వతంత్ర దేశంగా ఆవిర్భవించింది.

1991 లో మార్కెట్ ఆధారిత ఆర్థిక సంస్కరణలు అనుసరిస్తూ, భారతదేశం వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న ప్రధాన ఆర్థిక దేశాలలో ఒకటి అయింది. అయితే, పేదరికం, [నిరక్షరాస్యత](https://te.wikipedia.org/wiki/అక్షరాస్యత "అక్షరాస్యత"), [అవినీతి](https://te.wikipedia.org/wiki/లంచం "లంచం"), [పోషకాహార](https://te.wikipedia.org/wiki/పోషకాహార_లోపం "పోషకాహార లోపం") లోపం వంటి సవాళ్లను ఎదుర్కొంటున్నది.[[21]](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_note-26)

| [దక్షిణ ఆసియా చరిత్ర సారాంశం](https://te.wikipedia.org/wiki/దక్షిణ_ఆసియా_చరిత్ర_సారాంశం "దక్షిణ ఆసియా చరిత్ర సారాంశం") [భారత ఉపఖండ చరిత్ర](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశ_చరిత్ర "భారతదేశ చరిత్ర") |
| --- |
| సొయనియన్ ([సా.శ.పూ.](https://te.wikipedia.org/wiki/సా.శ.పూ. "సా.శ.పూ.")500,000)  |  |  | | --- | --- | | సొయనియన్ (సా.శ.పూ.500,000) |  | |
| దక్షిణాసియా రాతి యుగం (సా.శ.పూ.7000–సా.శ.పూ.3000)  |  |  | | --- | --- | | మెహర్గర్ సంస్కృతి | (సా.శ.పూ.7000–సా.శ.పూ.3300) | |
| దక్షిణ ఆసియా కాంస్య యుగం (సా.శ.పూ.3000–సా.శ.పూ.1300)  |  |  | | --- | --- | | [సింధు లోయ నాగరికత](https://te.wikipedia.org/wiki/సింధు_లోయ_నాగరికత "సింధు లోయ నాగరికత") | (సా.శ.పూ.3300–సా.శ.పూ.1700) | | – పూర్వ హరప్పా సంస్కృతి | (సా.శ.పూ.3300–సా.శ.పూ.2600) | | – ప్రౌఢ హరప్పా సంస్కృతి | (సా.శ.పూ.2600–సా.శ.పూ.1900) | | కావిరాయి వర్ణముల కుమ్మరి సంస్కృతి | (సా.శ.పూ.2000 నుండి) | | [వేద కాలం](https://te.wikipedia.org/wiki/వేద_కాలం "వేద కాలం") | (సా.శ.పూ.1750–సా.శ.పూ.1200) | | –  దిగువ హరప్పా సంస్కృతి | (సా.శ.పూ.1700–సా.శ.పూ.1300 ) | | గాంధార సమాధి సంస్కృతి | (సా.శ.పూ.1600–సా.శ.పూ.500) | | – నలుపు, ఎరుపు సామాను సంస్కృతి | (సా.శ.పూ.1300–సా.శ.పూ.1200) | |
| భారతదేశం ఇనుప యుగం (సా.శ.పూ.1200–సా.శ.పూ.26)  |  |  | | --- | --- | | [వేద కాలం](https://te.wikipedia.org/wiki/వేద_కాలం "వేద కాలం") | (సా.శ.పూ.1200–సా.శ.పూ.500) | | – నలుపు, ఎరుపు సామాను సంస్కృతి | (సా.శ.పూ.1200–సా.శ.పూ.1000) | | – బూడిద రంగు సామాను సంస్కృతి | (సా.శ.పూ.1200–సా.శ.పూ.600) | | – [జనపదాలు](https://te.wikipedia.org/wiki/జనపదాలు "జనపదాలు") | (సా.శ.పూ.1200–సా.శ.పూ.600) | | – ఉత్తర నలుపు మెరుగుపెట్టిన సామాను | (సా.శ.పూ.700–సా.శ.పూ.200) | | [హర్యంక రాజ్యం](https://te.wikipedia.org/wiki/హర్యంక_రాజవంశం?action=edit&redlink=1 "హర్యంక రాజవంశం") | (సా.శ.పూ.684–సా.శ.పూ.424) | | – [మహాజనపదాలు](https://te.wikipedia.org/wiki/మహాజనపదాలు "మహాజనపదాలు") | (సా.శ.పూ.600–సా.శ.పూ.300) | | [ఆచేమేనిడ్ సామ్రాజ్యం](https://te.wikipedia.org/wiki/ఆచేమేనిడ్_సామ్రాజ్యం?action=edit&redlink=1 "ఆచేమేనిడ్ సామ్రాజ్యం") | (సా.శ.పూ.550–సా.శ.పూ.330) | | – [మగధ సామ్రాజ్యము](https://te.wikipedia.org/wiki/మగధ_సామ్రాజ్యము "మగధ సామ్రాజ్యము") | (సా.శ.పూ.500–సా.శ.పూ.321) | | రోర్ రాజవంశం | (సా.శ.పూ.450– సా.శ.489) | | [నంద వంశం](https://te.wikipedia.org/wiki/నంద_వంశం "నంద వంశం") | (సా.శ.పూ.424–సా.శ.పూ.321) | | [శిశునాగ వంశం](https://te.wikipedia.org/wiki/శిశునాగ_వంశం "శిశునాగ వంశం") | (సా.శ.పూ.413–సా.శ.పూ.345) | | మాసిడోనియన్ సామ్రాజ్యం | (సా.శ.పూ.330–సా.శ.పూ.323) | | [మౌర్య సామ్రాజ్యం](https://te.wikipedia.org/wiki/మౌర్య_సామ్రాజ్యం "మౌర్య సామ్రాజ్యం") | (సా.శ.పూ.321–సా.శ.పూ.184) | | సెల్యూసిడ్ సామ్రాజ్యం | (సా.శ.పూ.312–సా.శ.పూ.63) | | [పాండ్య సామ్రాజ్యం](https://te.wikipedia.org/wiki/పాండ్య_రాజవంశం "పాండ్య రాజవంశం") | (సా.శ.పూ.300 –సా.శ.1345) | | చేర రాజ్యం | (సా.శ.పూ.300 –సా.శ.1102) | | [చోళ సామ్రాజ్యము](https://te.wikipedia.org/wiki/చోళ_సామ్రాజ్యము "చోళ సామ్రాజ్యము") | (సా.శ.పూ.300 –సా.శ.1279) | | [పల్లవ సామ్రాజ్యం](https://te.wikipedia.org/wiki/పల్లవులు "పల్లవులు") | (సా.శ.పూ.250 –సా.శ.800) | | మహామేఘవాహన రాజవంశం | (సా.శ.పూ.250లు–సా.శ.400లు) | | పార్థియన్ సామ్రాజ్యం | (సా.శ.పూ.247 –సా.శ.224) | | [శాతవాహన సామ్రాజ్యం](https://te.wikipedia.org/wiki/శాతవాహనులు "శాతవాహనులు") | (సా.శ.పూ.230–సా.శ.పూ.220) | | కునింద రాజ్యం | (సా.శ.పూ.200లు –సా.శ.300లు) | | ఇండో–స్కైతియన్లు | (సా.శ.పూ.200–సా.శ.400) | | ఇండో–గ్రీక్ రాజ్యం | (సా.శ.పూ.180–సా.శ.10) | | [శుంగ సామ్రాజ్యం](https://te.wikipedia.org/wiki/శుంగ_సామ్రాజ్యం "శుంగ సామ్రాజ్యం") | (సా.శ.పూ.185–సా.శ.పూ.) | | కణ్వ సామ్రాజ్యం | (సా.శ.పూ.75–సా.శ.పూ.26) | |
| [మధ్యకాలం సామ్రాజ్యాలు](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం_మధ్య_కాల_రాజ్యములు?action=edit&redlink=1 "భారతదేశం మధ్య కాల రాజ్యములు") (సా.శ.21–సా.శ.1279)  |  |  | | --- | --- | | ఇండో–పార్థియన్ రాజ్యం | (సా.శ.21–సా.శ.130లు.) | | [పశ్చిమ సామంత రాజు సామ్రాజ్యం](https://te.wikipedia.org/wiki/పశ్చిమ_సామంతులు?action=edit&redlink=1 "పశ్చిమ సామంతులు") | (సా.శ.35–సా.శ.405) | | [కుషాణులు](https://te.wikipedia.org/wiki/కుషాణులు "కుషాణులు") | (సా.శ.60–సా.శ.240) | | భర్షివ రాజవంశం | (సా.శ.170–సా.శ.350) | | [పద్మావతి నాగాలు](https://te.wikipedia.org/wiki/పద్మావతి_నాగాలు "పద్మావతి నాగాలు") | (సా.శ.210–సా.శ.340) | | సస్సానియన్ సామ్రాజ్యం | (సా.శ.224–సా.శ.651) | | ఇండో–సస్సానిడ్ రాజ్యం | (సా.శ.230–సా.శ.360) | | [వాకాటక సామ్రాజ్యం](https://te.wikipedia.org/wiki/వాకాటకులు "వాకాటకులు") | (250s–500s క్రీ.శ.) | | కాలభ్రుల రాజవంశం | (సా.శ.250–సా.శ.600) | | [గుప్త సామ్రాజ్యము](https://te.wikipedia.org/wiki/గుప్త_సామ్రాజ్యము "గుప్త సామ్రాజ్యము") | (సా.శ.280–సా.శ.550) | | [కదంబ సామ్రాజ్యం](https://te.wikipedia.org/wiki/కదంబులు "కదంబులు") | (సా.శ.345–సా.శ.525) | | పశ్చిమ గంగా రాజవంశం | (సా.శ.350–సా.శ.1000) | | కామరూప రాజ్యం | (సా.శ.350–సా.శ.1100) | | [విష్ణుకుండినుల సామ్రాజ్యం](https://te.wikipedia.org/wiki/విష్ణుకుండినులు "విష్ణుకుండినులు") | (సా.శ.420–సా.శ.624) | | మైత్రిక సామ్రాజ్యం | (సా.శ.475–సా.శ.767) | | హుణ రాజ్యం | (సా.శ.475–సా.శ.576) | | రాయ్ రాజవంశం | (సా.శ.489–సా.శ.632) | | కాబూల్ షాహి | (500s–1026 క్రీ.శ.) | | [చాళుక్య సామ్రాజ్యం](https://te.wikipedia.org/wiki/చాళుక్యులు "చాళుక్యులు") | (సా.శ.543–సా.శ.753) | | మౌఖరి సామ్రాజ్యం | (550s–700s క్రీ.శ.) | | [హర్ష సామ్రాజ్యం](https://te.wikipedia.org/wiki/హర్షవర్థనుడు "హర్షవర్థనుడు") | (సా.శ.590–సా.శ.647) | | టిబెటన్ సామ్రాజ్యం | (సా.శ.618–సా.శ.841) | | [తూర్పు చాళుక్య రాజ్యం](https://te.wikipedia.org/wiki/తూర్పు_చాళుక్యులు "తూర్పు చాళుక్యులు") | (సా.శ.624–సా.శ.1075) | | రషిదున్ మతపాలకుడు | (సా.శ.632–సా.శ.661) | | [గుర్జర–ప్రతిహర సామ్రాజ్యం](https://te.wikipedia.org/wiki/గుర్జర_ప్రతీహార_రాజవంశం "గుర్జర ప్రతీహార రాజవంశం") | (సా.శ.650–సా.శ.1036) | | ఉమయ్యద్ మతపాలకుడు | (సా.శ.661–సా.శ.750) | | [పాల సామ్రాజ్యం](https://te.wikipedia.org/wiki/పాల_సామ్రాజ్యం "పాల సామ్రాజ్యం") | (సా.శ.750–సా.శ.1174) | | [రాష్ట్రకూట సామ్రాజ్యం](https://te.wikipedia.org/wiki/రాష్ట్రకూటులు "రాష్ట్రకూటులు") | (సా.శ.753–సా.శ.982) | | పారమార రాజవంశం | (సా.శ.800–సా.శ.1327) | | సేయూన రాజవంశం | (సా.శ.850–సా.శ.1334) | | సోలంకి రాజవంశం | (సా.శ.942–సా.శ.1244) | | పశ్చిమ చాళుక్య సామ్రాజ్యం | (సా.శ.973–సా.శ.1189) | | లోహార రాజ్యం | (సా.శ.1003–సా.శ.1320) | | [హొయసల సామ్రాజ్యం](https://te.wikipedia.org/wiki/హొయసల_సామ్రాజ్యం "హొయసల సామ్రాజ్యం") | (సా.శ.1040–సా.శ.1346) | | సేన సామ్రాజ్యం | (సా.శ.1070–సా.శ.1230) | | [తూర్పు గంగా సామ్రాజ్యం](https://te.wikipedia.org/wiki/తూర్పు_గాంగులు "తూర్పు గాంగులు") | (సా.శ.1078–సా.శ.1434) | | [కాకతీయ రాజ్యం](https://te.wikipedia.org/wiki/కాకతీయులు "కాకతీయులు") | (సా.శ.1083–సా.శ.1323) | | కాలాచురి సామ్రాజ్యం | (సా.శ.1130–సా.శ.1184) | |
| [చివరి మధ్యయుగ కాలం](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం_మధ్యయుగం?action=edit&redlink=1 "భారతదేశం మధ్యయుగం") (సా.శ.1206–సా.శ.1596)  |  |  | | --- | --- | | [ఢిల్లీ సుల్తానులు](https://te.wikipedia.org/wiki/ఢిల్లీ_సుల్తానులు "ఢిల్లీ సుల్తానులు") | (సా.శ.1206–సా.శ.1526) | | – మామ్లుక్ రాజవంశం (ఢిల్లీ) | (సా.శ.1206–సా.శ.1290) | | – ఖిల్జీ వంశం | (సా.శ.1290–సా.శ.1320) | | – తుగ్లక్ వంశం | (సా.శ.1320–సా.శ.1414) | | – సయ్యిద్ రాజవంశం | (సా.శ.1414–సా.శ.1451) | | – లోడీ రాజవంశం | (సా.శ.1451–సా.శ.1526) | | అహోం రాజ్యం | (సా.శ.1228–సా.శ.1826) | | [రెడ్డి రాజ్యం](https://te.wikipedia.org/wiki/రెడ్డి_రాజవంశం "రెడ్డి రాజవంశం") | (సా.శ.1325–సా.శ.1448) | | [విజయనగర సామ్రాజ్యం](https://te.wikipedia.org/wiki/విజయనగర_సామ్రాజ్యం "విజయనగర సామ్రాజ్యం") | (సా.శ.1336–సా.శ.1646) | | [గజపతి రాజ్యం](https://te.wikipedia.org/wiki/గజపతి_వంశం "గజపతి వంశం") | (సా.శ.1434–సా.శ.1541) | | దక్కను సుల్తానులు | (సా.శ.1490–సా.శ.1596) | |
| ప్రారంభ ఆధునిక కాలం (సా.శ.1526–సా.శ.1858)  |  |  | | --- | --- | | [మొఘల్ సామ్రాజ్యం](https://te.wikipedia.org/wiki/మొఘల్_సామ్రాజ్యం "మొఘల్ సామ్రాజ్యం") | (సా.శ.1526–సా.శ.1858) | | [మరాఠా సామ్రాజ్యం](https://te.wikipedia.org/wiki/మరాఠా_సామ్రాజ్యం "మరాఠా సామ్రాజ్యం") | (సా.శ.1674–సా.శ.1818) | | దురానీ సామ్రాజ్యం | (సా.శ.1747–సా.శ.1823) | | [సిక్ఖు సామ్రాజ్యం](https://te.wikipedia.org/wiki/సిక్ఖు_సామ్రాజ్యం "సిక్ఖు సామ్రాజ్యం") | (సా.శ.1799–సా.శ.1849) | |
| [వలసరాజ్యాల కాలం](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం_వలసరాజ్యాలు?action=edit&redlink=1 "భారతదేశం వలసరాజ్యాలు") (సా.శ.1510–సా.శ.1961)  |  |  | | --- | --- | | పోర్చుగీస్ భారతదేశం | (సా.శ.1510–సా.శ.1961) | | డచ్ భారతదేశం | (సా.శ.1605–సా.శ.1825) | | డానిష్ భారతదేశం | (సా.శ.1620–సా.శ.1869) | | ఫ్రెంచ్ భారతదేశం | (సా.శ.1759–సా.శ.1954) | | [కంపెనీ రాజ్యం](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశంలో_కంపెనీ_పాలన "భారతదేశంలో కంపెనీ పాలన") | (సా.శ.1757–సా.శ.1858) | | [బ్రిటిష్ రాజ్యం](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశంలో_బ్రిటిషు_పాలన "భారతదేశంలో బ్రిటిషు పాలన") | (సా.శ.1858–సా.శ.1947) | | [భారతదేశ విభజన](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశ_విభజన "భారతదేశ విభజన") | (సా.శ.1947) | |
| ఇతర రాష్ట్రాలు (సా.శ.1102–సా.శ.1947)  |  |  | | --- | --- | | జమోరిన్ రాజ్యం | (సా.శ.1102–సా.శ.1766) | | దేవ రాజ్యం | (1200s–1300s క్రీ.శ.) | | చిత్రదుర్గ రాజ్యం | (సా.శ.1300–సా.శ.1779) | | గర్హ్వాల్ రాజ్యం | (సా.శ.1358–సా.శ.1803) | | మైసూర్ రాజ్యం | (సా.శ.1399–సా.శ.1947) | | కేలాడికి రాజ్యం | (సా.శ.1499–సా.శ.1763) | | కోచ్ రాజ్యం | (సా.శ.1515–సా.శ.1947) | | తొండమాను రాజ్యం | (సా.శ.1650–సా.శ.1948) | | మధురై రాజ్యం | (సా.శ.1559–సా.శ.1736) | | తంజావూరు రాజ్యం | (సా.శ.1572–సా.శ.1918) | | మారవ రాజ్యం | (సా.శ.1600–సా.శ.1750) | | సిక్కు సమాఖ్య | (సా.శ.1707–సా.శ.1799) | | ట్రావెన్కోర్ రాజ్యం | (సా.శ.1729–సా.శ.1947) | |
| శ్రీలంక రాజ్యాలు  |  |  | | --- | --- | | తంబపన్ని రాజ్యం | (సా.శ.పూ.543–సా.శ.పూ.505) | | ఉపతిస్స నువార రాజ్యం | (సా.శ.పూ.505–సా.శ.పూ.377) | | అనురాధాపురా రాజ్యం | (సా.శ.పూ.377 –సా.శ.1017) | | రుహానా రాజ్యం | (సా.శ.200) | | పొలొన్నరువ రాజ్యం | (సా.శ.300–సా.శ.1310) | | జాఫ్న రాజ్యం | (సా.శ.1215–సా.శ.1624) | | దంబదేనియా రాజ్యం | (సా.శ.1220–సా.శ.1272) | | యపహువ రాజ్యం | (సా.శ.1272–సా.శ.1293) | | కురునెగలై రాజ్యం | (సా.శ.1293–సా.శ.1341) | | గంపొల రాజ్యం | (సా.శ.1341–సా.శ.1347) | | గంపొల రాజ్యం | రైగమ రాజ్యం | | (సా.శ.1347–సా.శ.1415) | కొట్టే రాజ్యం | | (సా.శ.1412–సా.శ.1597) | సితవాక రాజ్యం | | (సా.శ.1521–సా.శ.1594) | కండి రాజ్యం | | (సా.శ.1469–సా.శ.1815) | పోర్చుగీస్ సిలోన్ | | (సా.శ.1505–సా.శ.1658) | డచ్ సిలోన్ | | (సా.శ.1656–సా.శ.1796) | బ్రిటిష్ సిలోన్ | | (సా.శ.1815–సా.శ.1948) |  | |
| దేశచరిత్రలు  - ఆఫ్గనిస్తాన్ చరిత్ర - బంగ్లాదేశ్ చరిత్ర - భూటాన్ చరిత్ర - [భారతదేశం](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశ_చరిత్ర "భారతదేశ చరిత్ర") - మాల్దీవులు చరిత్ర - నేపాల్ చరిత్ర - పాకిస్తాన్ యొక్క చరిత్ర - శ్రీలంక చరిత్ర |
| ప్రాంతీయ చరిత్రలు  - [అస్సాం](https://te.wikipedia.org/wiki/అస్సాం_చరిత్ర "అస్సాం చరిత్ర") - [బలూచిస్తాన్](https://te.wikipedia.org/wiki/బలూచిస్తాన్_చరిత్ర?action=edit&redlink=1 "బలూచిస్తాన్ చరిత్ర") - [బెంగాల్](https://te.wikipedia.org/wiki/బెంగాల్_చరిత్ర "బెంగాల్ చరిత్ర") - [బీహార్](https://te.wikipedia.org/wiki/బీహార్_చరిత్ర "బీహార్ చరిత్ర") - [గుజరాత్](https://te.wikipedia.org/wiki/గుజరాత్_చరిత్ర "గుజరాత్ చరిత్ర") - [హిమాచల్ ప్రదేశ్](https://te.wikipedia.org/wiki/హిమాచల్_ప్రదేశ్_చరిత్ర?action=edit&redlink=1 "హిమాచల్ ప్రదేశ్ చరిత్ర") - [కాశ్మీర్](https://te.wikipedia.org/wiki/జమ్మూ_కాశ్మీరు_చరిత్ర?action=edit&redlink=1 "జమ్మూ కాశ్మీరు చరిత్ర") - [ఖైబర్ పఖ్తున్ఖ్వ](https://te.wikipedia.org/wiki/ఖైబర్_ఫక్తున్క్వా_చరిత్ర?action=edit&redlink=1 "ఖైబర్ ఫక్తున్క్వా చరిత్ర") - [రాజస్థాన్](https://te.wikipedia.org/wiki/రాజస్థాన్_చరిత్ర "రాజస్థాన్ చరిత్ర") - [మహారాష్ట్ర](https://te.wikipedia.org/wiki/మహారాష్ట్ర_చరిత్ర "మహారాష్ట్ర చరిత్ర") - [ఉత్తర ప్రదేశ్](https://te.wikipedia.org/wiki/ఉత్తర_ప్రదేశ్_చరిత్ర "ఉత్తర ప్రదేశ్ చరిత్ర") - [పంజాబ్](https://te.wikipedia.org/wiki/పంజాబ్_చరిత్ర "పంజాబ్ చరిత్ర") - [ఒడిశా](https://te.wikipedia.org/wiki/ఒడిశా_చరిత్ర "ఒడిశా చరిత్ర") - [సింధ్](https://te.wikipedia.org/wiki/సింధ్_చరిత్ర?action=edit&redlink=1 "సింధ్ చరిత్ర") - [దక్షిణ భారతదేశం](https://te.wikipedia.org/wiki/దక్షిణ_భారతదేశ_చరిత్ర?action=edit&redlink=1 "దక్షిణ భారతదేశ చరిత్ర") - [తమిళనాడు](https://te.wikipedia.org/wiki/తమిళనాడు_చరిత్ర "తమిళనాడు చరిత్ర") - [టిబెట్](https://te.wikipedia.org/wiki/టిబెట్_చరిత్ర "టిబెట్ చరిత్ర") |
| ప్రత్యేక చరిత్రలు  - [నాణేలు](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం_నాణేలు?action=edit&redlink=1 "భారతదేశం నాణేలు") - [రాజవంశాలు](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతీయ_రాజులు_జాబితా?action=edit&redlink=1 "భారతీయ రాజులు జాబితా") - [ఆర్ధికం](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం_ఆర్ధిక_చరిత్ర?action=edit&redlink=1 "భారతదేశం ఆర్ధిక చరిత్ర") - [ఇండోలోజి](https://te.wikipedia.org/wiki/ఇండోలోజి?action=edit&redlink=1 "ఇండోలోజి") - [భాషా](https://te.wikipedia.org/wiki/భారత_ఉపఖండం_లింగ్విస్టిక్_హిస్టరీ?action=edit&redlink=1 "భారత ఉపఖండం లింగ్విస్టిక్ హిస్టరీ") - [సాహిత్యం](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతీయ_సాహిత్యం "భారతీయ సాహిత్యం") - [మారిటైం](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతీయ_సముద్ర_చరిత్ర?action=edit&redlink=1 "భారతీయ సముద్ర చరిత్ర") - [మిలిటరీ](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం_సైనిక_చరిత్ర?action=edit&redlink=1 "భారతదేశం సైనిక చరిత్ర") - [పాకిస్తాన్ అధ్యయనాలు](https://te.wikipedia.org/wiki/పాకిస్తాన్_అధ్యయనాలు?action=edit&redlink=1 "పాకిస్తాన్ అధ్యయనాలు") - [సైన్స్ & టెక్నాలజీ](https://te.wikipedia.org/wiki/దక్షిణ_ఆసియా_విజ్ఞానం,_సాంకేతికత_చరిత్ర?action=edit&redlink=1 "దక్షిణ ఆసియా విజ్ఞానం, సాంకేతికత చరిత్ర") - [కాలక్రమం](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతీయ_చరిత్ర_కాలక్రమం?action=edit&redlink=1 "భారతీయ చరిత్ర కాలక్రమం") |
| - [v](https://te.wikipedia.org/wiki/మూస:దక్షిణ_ఆసియా_చరిత్ర "మూస:దక్షిణ ఆసియా చరిత్ర") - [t](https://te.wikipedia.org/wiki/మూస_చర్చ:దక్షిణ_ఆసియా_చరిత్ర?action=edit&redlink=1 "మూస చర్చ:దక్షిణ ఆసియా చరిత్ర") - [e](https://te.wikipedia.org/wiki/ప్రత్యేక:EditPage/మూస:దక్షిణ_ఆసియా_చరిత్ర "ప్రత్యేక:EditPage/మూస:దక్షిణ ఆసియా చరిత్ర") |

భారతదేశం జాతీయ చిహ్నాలు (అధికారిక జాబితా)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **జాతీయ వారసత్వ జంతువు** |  |  |
| **జాతీయ పక్షి** |  |  |
| **జాతీయ చెట్టు** |  |  |
| **జాతీయ పుష్పం** |  |  |
| జాతీయ జంతువు |  |  |
| **జాతీయ జల సముద్ర క్షీరదం** |  |  |
| **జాతీయ సరీసృపాల** |  |  |
| **జాతీయ వారసత్వ పైగా పాలిచ్చు జంతువు** |  |  |
| **జాతీయ పండు** |  |  |
| **జాతీయ ఆలయం** |  |  |
| **జాతీయ నది** |  |  |
| **జాతీయ పర్వతం** |  |  |
|

## పేరు పుట్టుపూర్వోత్తరాలు

*ముఖ్య వ్యాసము: **[భారతదేశ పేరు పుట్టుపూర్వోత్తరాలు](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశ_పేరు_పుట్టుపూర్వోత్తరాలు "భారతదేశ పేరు పుట్టుపూర్వోత్తరాలు")***

భారతదేశానికి మొత్తం నాలుగు పేర్లు ఉన్నట్లు చెప్పుకోవచ్చు. వీటిలో మొదటిది జంబూ ద్వీపం. ఇది వేదాలలో భారతదేశానికి ఇవ్వబడిన పేరు, ఇప్పటికీ [హిందూ](https://te.wikipedia.org/wiki/హిందూమతము "హిందూమతము") మత ప్రార్థనలలో ఈ పేరు ఉపయోగిస్తారు (ఉదా: జంబూ ద్వీపే, మేరోః దక్షిణదిగ్భాగే, శ్రీశైలస్య ఉత్తర ప్రదేశే, [కృష్ణా](https://te.wikipedia.org/wiki/కృష్ణా_నది "కృష్ణా నది") [గోదావరీ](https://te.wikipedia.org/wiki/గోదావరి "గోదావరి") మధ్య స్థానే...). జంబూ అంటే "[నేరేడు](https://te.wikipedia.org/wiki/నేరేడు "నేరేడు")" పండు లేదా "[గిన్నె కాయ](https://te.wikipedia.org/wiki/గిన్నె_కాయ "గిన్నె కాయ")", ఈ దేశంలో ఎక్కువగా నేరేడు పండ్లు ఉంటాయి కనుక దీనికి ఈ పేరు వచ్చింది. ఆ తరువాత వచ్చిన పేరు "భారతదేశం" లేదా "భరతవర్షం", ఈ పేరు నాటి రాజు పేరు మీదగా వచ్చినది, ఈ రాజు పేరు "[భరతుడు](https://te.wikipedia.org/wiki/భరతుడు "భరతుడు")". ఇతను [విశ్వామిత్ర](https://te.wikipedia.org/wiki/విశ్వామిత్రుడు "విశ్వామిత్రుడు"), [మేనకల](https://te.wikipedia.org/wiki/మేనక "మేనక") [కుమార్తె](https://te.wikipedia.org/wiki/కూతురు "కూతురు") అయిన [శకుంతల](https://te.wikipedia.org/wiki/శకుంతల "శకుంతల") కుమారుడు.

తరువాతి పేరు హిందూదేశం, ఇది సింధూనది పేరు మీదగా వచ్చింది. పూర్వపు పర్షియనులు, గ్రీకులు సింధూనదికి ఆవల ఉన్న దేశం కనుక ఈ పేరుతో పిలిచారు.

తరువాత హిందూదేశం రూపాంతరం చెంది *ఇండియా* అనే పేరు, [బ్రిటీషు](https://te.wikipedia.org/wiki/బ్రిటిషు "బ్రిటిషు") (ఆంగ్లేయులు) వారి వలన ప్రాముఖ్యతను పొందినది. ప్రస్తుతము భారతదేశానికి రెండు ప్రభుత్వ గుర్తింపు పొందిన పేర్లు ఉన్నాయి. అవి ఇండియా, భారతదేశం. ఇంకా హిందూస్తాన్ అనునది కూడా హిందూదేశం రూపాంతరమే.

## చరిత్ర

[![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c8/Sanchi2.jpg/330px-Sanchi2.jpg)](https://te.wikipedia.org/wiki/దస్త్రం:Sanchi2.jpg)

[అశోకుడిచే](https://te.wikipedia.org/wiki/అశోకుడు "అశోకుడు") క్రీ.పూ.3 వ శతాబ్దంలో [మధ్య ప్రదేశ్](https://te.wikipedia.org/wiki/మధ్య_ప్రదేశ్ "మధ్య ప్రదేశ్") లోని సాంచీలో నిర్మించబడిన [స్థూపం](https://te.wikipedia.org/wiki/స్తూపం "స్తూపం").

*ప్రధాన వ్యాసం: [భారతదేశ చరిత్ర](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశ_చరిత్ర "భారతదేశ చరిత్ర")*

[మధ్య ప్రదేశ్‌](https://te.wikipedia.org/wiki/మధ్యప్రదేశ్ "మధ్యప్రదేశ్") లోని [భింబెట్కా](https://te.wikipedia.org/wiki/భింబెట్కా?action=edit&redlink=1 "భింబెట్కా") వద్ద లభ్యమైన [రాతియుగపు](https://te.wikipedia.org/wiki/రాతి_యుగము "రాతి యుగము") శిలాగృహాలు, కుడ్యచిత్రాలు భారతదేశంలో మానవుని అతి ప్రాచీన ఉనికికి ఆధారాలు. మొట్టమొదటి శాశ్వత నివాసాలు 9,000 సంవత్సారాల కిందట ఏర్పడ్డాయి. క్రి.పూ. 7000 సమయంలో, మొట్టమొదటి నియోలిథిక్ స్థావరాలు పశ్చిమ పాకిస్తాన్ లో మెహర్గర్, ఇతర ఉపఖండపు ప్రాంతాల్లో కనిపించింది. ఈ విధంగా సింధుాలోయ నాగరికత అభివృద్ధి, దక్షిణ ఆసియాలో మొదటి పట్టణ సంస్కృతి అభివృద్ధి చెందాయి. ఇదే [క్రీ. పూ. 26 వ శతాబ్దం](https://te.wikipedia.org/wiki/క్రీ.పూ.26_వ_శతాబ్దం?action=edit&redlink=1 "క్రీ.పూ.26 వ శతాబ్దం"), [క్రీ.పూ.20 వ శతాబ్దం](https://te.wikipedia.org/wiki/క్రీ.పూ.20_వ_శతాబ్దం?action=edit&redlink=1 "క్రీ.పూ.20 వ శతాబ్దం") మధ్య కాలంలో వర్ధిల్లిన [సింధులోయ నాగరికత](https://te.wikipedia.org/wiki/సింధులోయ_నాగరికత "సింధులోయ నాగరికత"). [క్రీ.పూ.5 వ శతాబ్దం](https://te.wikipedia.org/wiki/క్రీ.పూ.5_వ_శతాబ్దం?action=edit&redlink=1 "క్రీ.పూ.5 వ శతాబ్దం") నుండి, ఎన్నో స్వతంత్ర రాజ్యాలు ఏర్పడ్డాయి. ఉత్తర భారతంలో, [మౌర్య సామ్రాజ్యం](https://te.wikipedia.org/wiki/మౌర్య_సామ్రాజ్యం "మౌర్య సామ్రాజ్యం"), భారతీయ సాంస్కృతిక వారసత్వానికి విలువైన సేవ చేసింది. [అశోకుడు](https://te.wikipedia.org/wiki/అశోకుడు "అశోకుడు") ఈ వంశంలోని ప్రముఖ రాజు. తరువాతి వచ్చిన [గుప్తులకాలం](https://te.wikipedia.org/wiki/గుప్త_వంశం?action=edit&redlink=1 "గుప్త వంశం") **స్వర్ణ యుగం** గా వర్ణించబడింది. దక్షిణాన, వివిధ కాలాల్లో [చాళుక్యులు](https://te.wikipedia.org/wiki/చాళుక్యులు "చాళుక్యులు"), [చేర](https://te.wikipedia.org/wiki/చేర?action=edit&redlink=1 "చేర"), [చోళులు](https://te.wikipedia.org/wiki/చోళులు "చోళులు"), [పల్లవులు](https://te.wikipedia.org/wiki/పల్లవులు "పల్లవులు"), [పాండ్యులు](https://te.wikipedia.org/wiki/పాండ్యులు "పాండ్యులు") మొదలగువారు పాలించారు. [విజ్ఞాన శాస్త్రం](https://te.wikipedia.org/wiki/విజ్ఞానశాస్త్రం "విజ్ఞానశాస్త్రం"), [కళలు](https://te.wikipedia.org/wiki/Sభారతీయ_కళలు?action=edit&redlink=1 "Sభారతీయ కళలు"), [సారస్వతం](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతీయ_సారస్వతం?action=edit&redlink=1 "భారతీయ సారస్వతం"), [భారతీయ గణితం](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతీయ_గణితం?action=edit&redlink=1 "భారతీయ గణితం"), [భారతీయ ఖగోళ శాస్త్రం](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతీయ_ఖగోళ_శాస్త్రం?action=edit&redlink=1 "భారతీయ ఖగోళ శాస్త్రం"), [సాంకేతిక శాస్త్రం](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతీయ_సాంకేతిక_శాస్త్రం?action=edit&redlink=1 "భారతీయ సాంకేతిక శాస్త్రం"), [భారతీయ మతములు](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతీయ_మతములు "భారతీయ మతములు"), [భారతీయ తత్వ శాస్త్రం](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతీయ_తత్వ_శాస్త్రం?action=edit&redlink=1 "భారతీయ తత్వ శాస్త్రం") మొదలైనవి ఈ కాలంలో పరిఢవిల్లాయి. రెండవ సహస్రాబ్దిలో తురుష్కుల దండయాత్రలతో, భారతదేశంలో ఎక్కువ భాగాన్ని [ఢిల్లీ సుల్తానులు](https://te.wikipedia.org/wiki/ఢిల్లీ_సుల్తానులు "ఢిల్లీ సుల్తానులు"), తరువాత [మొగలులు](https://te.wikipedia.org/wiki/మొగలు_సామ్రాజ్యం "మొగలు సామ్రాజ్యం") పాలించారు. అయినా, ముఖ్యంగా దక్షిణాన స్థానిక సామ్రాజ్యాలు అధికారాన్ని నిలబెట్టుకున్నాయి.

రెండవ సహస్రాబ్ది మధ్యల, [పోర్చుగల్](https://te.wikipedia.org/wiki/పోర్చుగీసు "పోర్చుగీసు"), [ఫ్రాన్స్](https://te.wikipedia.org/wiki/ఫ్రాన్సు "ఫ్రాన్సు"), [ఇంగ్లండు](https://te.wikipedia.org/wiki/బ్రిటిషు "బ్రిటిషు") వంటి ఐరోపా రాజ్యాలు వ్యాపారం చేసే తలంపుతో భారతదేశం వచ్చి, చిన్న చిన్న రాజ్యాలుగా ఉన్న ఇక్కడి పరిస్థితి గమనించి, ఆక్రమించుకున్నారు. బ్రిటిషు [ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీపై](https://te.wikipedia.org/wiki/ఈస్ట్_ఇండియా_కంపెనీ "ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ") [1857లో](https://te.wikipedia.org/wiki/1857 "1857") జరిగిన విఫల తిరుగుబాటు (ఇదే, ప్రఖ్యాతి గాంచిన [ప్రథమ స్వాతంత్ర్య సమరం](https://te.wikipedia.org/wiki/ప్రథమ_స్వాతంత్ర్య_సమరం "ప్రథమ స్వాతంత్ర్య సమరం")) తరువాత, భారతదేశంలోని అధిక భాగం [బ్రిటిషు సామ్రాజ్యం](https://te.wikipedia.org/wiki/బ్రిటిష్_సామ్రాజ్యం "బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యం") కిందకు వచ్చింది. జాతిపిత [మహాత్మా గాంధీ](https://te.wikipedia.org/wiki/మహాత్మా_గాంధీ "మహాత్మా గాంధీ") నాయకత్వంలో జరిగిన సుదీర్ఘ [స్వాతంత్ర్య సమరం](https://te.wikipedia.org/wiki/భారత_స్వాతంత్ర్య_సమరం "భారత స్వాతంత్ర్య సమరం") ఫలితంగా [1947](https://te.wikipedia.org/wiki/1947 "1947") [ఆగష్టు 15న](https://te.wikipedia.org/wiki/ఆగష్టు_15 "ఆగష్టు 15") భారతదేశానికి స్వతంత్రం సిద్ధించింది. [1950](https://te.wikipedia.org/wiki/1950 "1950") [జనవరి 26న](https://te.wikipedia.org/wiki/జనవరి_26 "జనవరి 26") సర్వసత్తాక, ప్రజాస్వామ్య, గణతంత్ర రాజ్యంగా ఏర్పడింది.

విభిన్న [జాతులు](https://te.wikipedia.org/wiki/జాతులు "జాతులు"), విభిన్న మతాలతో కూడిన దేశంగా భారతదేశం – [జాతి](https://te.wikipedia.org/wiki/జాతి "జాతి"), [మత](https://te.wikipedia.org/wiki/మతము "మతము") పరమైన సంఘర్షణలను చవిచూసింది. అయినా, తన లౌకిక, ప్రాజాస్వామ్య లక్షణాన్ని కాపాడుకుంటూనే వచ్చింది. [1975](https://te.wikipedia.org/wiki/1975 "1975"), [1977](https://te.wikipedia.org/wiki/1977 "1977") మధ్యకాలంలో అప్పటి [ప్రధానమంత్రి](https://te.wikipedia.org/wiki/ప్రధానమంత్రి "ప్రధానమంత్రి") [ఇందిరా గాంధీ](https://te.wikipedia.org/wiki/ఇందిరా_గాంధీ "ఇందిరా గాంధీ") విధించిన [ఎమర్జెన్సీ](https://te.wikipedia.org/wiki/భారత_అత్యవసర_స్థితి "భారత అత్యవసర స్థితి") కాలంలో మాత్రమే [పౌర హక్కులకు](https://te.wikipedia.org/wiki/పౌర_హక్కులు?action=edit&redlink=1 "పౌర హక్కులు") భంగం వాటిల్లింది. భారత దేశానికి [చైనాతో](https://te.wikipedia.org/wiki/చైనా "చైనా") ఉన్న [సరిహద్దు వివాదం](https://te.wikipedia.org/wiki/భారత_చైనా_సరిహద్దు_వివాదం "భారత చైనా సరిహద్దు వివాదం") కారణంగా [1962లో](https://te.wikipedia.org/wiki/1962 "1962") [యుద్ధం](https://te.wikipedia.org/wiki/చైనా_యుద్ధం_1962?action=edit&redlink=1 "చైనా యుద్ధం 1962") జరిగింది. [పాకిస్తాన్తో](https://te.wikipedia.org/wiki/పాకిస్తాన్ "పాకిస్తాన్") [1947](https://te.wikipedia.org/wiki/భారత_పాకిస్తాన్_యుద్ధం_1947?action=edit&redlink=1 "భారత పాకిస్తాన్ యుద్ధం 1947"), [1965](https://te.wikipedia.org/wiki/భారత_పాకిస్తాన్_యుద్ధం_1965?action=edit&redlink=1 "భారత పాకిస్తాన్ యుద్ధం 1965"), [1971లోను](https://te.wikipedia.org/wiki/భారత_పాకిస్తాన్_యుద్ధం_1971?action=edit&redlink=1 "భారత పాకిస్తాన్ యుద్ధం 1971") యుద్ధాలు జరిగాయి. [అలీనోద్యమంలో](https://te.wikipedia.org/wiki/అలీనోద్యమం "అలీనోద్యమం") భారతదేశం స్థాపక సభ్యురాలు. [1974లో](https://te.wikipedia.org/wiki/1974 "1974"), భారత్ తన మొదటి [అణు పరీక్షను](https://te.wikipedia.org/wiki/అణు_పరీక్ష "అణు పరీక్ష") నిర్వహించింది. [1998లో](https://te.wikipedia.org/wiki/1998 "1998") మరో ఐదు పరీక్షలు నిర్వహించింది. [1991లో](https://te.wikipedia.org/wiki/1991 "1991") జరిగిన [ఆర్ధిక సంస్కరణలతో](https://te.wikipedia.org/wiki/ఆర్ధిక_సంస్కరణలు?action=edit&redlink=1 "ఆర్ధిక సంస్కరణలు") ప్రపంచంలో అతివేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలలో ఒకటిగా మారింది.

## ప్రభుత్వం, రాజకీయాలు

[![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/8f/Lightmatter_vishnu1.jpg)](https://te.wikipedia.org/wiki/దస్త్రం:Lightmatter_vishnu1.jpg)

*నృసింహావతారం* లో ఉన్న విష్ణుమూర్తి.

- [(భారత రాజకీయ వ్యవస్థ)](https://te.wikipedia.org/wiki/(భారత_రాజకీయ_వ్యవస్థ)?action=edit&redlink=1 "(భారత రాజకీయ వ్యవస్థ)")

భారతదేశం ఒక ప్రజాస్వామ్య [గణతంత్ర](https://te.wikipedia.org/wiki/గణతంత్ర_దినోత్సవం "గణతంత్ర దినోత్సవం") రాజ్యంగా 1950 జనవరి 26న అవతరించింది. [భారత రాజ్యాంగం](https://te.wikipedia.org/wiki/భారత_రాజ్యాంగం "భారత రాజ్యాంగం") ప్రకారం అధికారం లెజిస్లేచర్, న్యాయవ్యవస్థ, నిర్వహణ వ్యవస్థల ద్వారా అమలవుతుంది.

ఇది పలు [రాష్ట్రాల](https://te.wikipedia.org/wiki/రాష్ట్రాలు,_కేంద్రపాలిత_ప్రాంతాలు?action=edit&redlink=1 "రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు") [సమాఖ్య](https://te.wikipedia.org/wiki/సమాఖ్య?action=edit&redlink=1 "సమాఖ్య"). [దేశాధినేత](https://te.wikipedia.org/wiki/దేశాధినేత?action=edit&redlink=1 "దేశాధినేత") అయిన [రాష్ట్రపతి](https://te.wikipedia.org/wiki/రాష్ట్రపతి "రాష్ట్రపతి") పదవి అలంకార ప్రాయమైనది. రాష్ట్రపతి, [ఉపరాష్ట్రపతులు](https://te.wikipedia.org/wiki/ఉపరాష్ట్రపతి "ఉపరాష్ట్రపతి") పరోక్ష పద్ధతిలో [ఎలక్టోరల్ కాలేజి](https://te.wikipedia.org/wiki/ఎలక్టోరల్_కాలేజి "ఎలక్టోరల్ కాలేజి") ద్వారా 5 సంవత్సరాల కాలపరిమితికి ఎన్నుకోబడతారు.

[ప్రధానమంత్రి](https://te.wikipedia.org/wiki/ప్రధానమంత్రి "ప్రధానమంత్రి") కార్యనిర్వాహక అధికారాలు గల పదవి. [లోక్‌సభలో](https://te.wikipedia.org/wiki/లోక్‌సభ "లోక్‌సభ") అత్యధిక సంఖ్యాక రాజకీయ పార్టీ, లేదా [సంకీర్ణం](https://te.wikipedia.org/wiki/సంకీర్ణం?action=edit&redlink=1 "సంకీర్ణం") సభ్యులు ప్రధానమంత్రిని ఎన్నుకుంటుంది. [ప్రధానమంత్రి](https://te.wikipedia.org/wiki/ప్రధానమంత్రి "ప్రధానమంత్రి") సలహా మేరకు, రాష్ట్రపతిచే నియమించబడ్డ మంత్రివర్గం ప్రధానమంత్రికి తన విధి నిర్వహణలో సహాయకారిగా ఉంటుంది. మంత్రులచే [రాష్ట్రపతి](https://te.wikipedia.org/wiki/భారత_రాష్ట్రపతి "భారత రాష్ట్రపతి") ప్రమాణ స్వీకారం చేయిస్తారు.

భారతదేశపు శాసన వ్యవస్థలో **ద్విసభా పద్ధతి** ఉంది. ఎగువ సభను *[రాజ్య సభ](https://te.wikipedia.org/wiki/రాజ్య_సభ "రాజ్య సభ")* అని, దిగువ సభను *[లోక్ సభ](https://te.wikipedia.org/wiki/లోక్_సభ "లోక్ సభ")* అని అంటారు. లోక్ సభ సభ్యులను ప్రజలు ప్రత్యక్షంగా ఎన్నుకుంటారు. రాజ్య సభ సభ్యులు [ఎలక్టోరల్ కాలేజీ](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశ_ఎన్నికల_వ్యవస్థ "భారతదేశ ఎన్నికల వ్యవస్థ") ద్వారా ఎన్నుకోబడతారు.

న్యాయవ్యవస్థలో పరమోన్నత న్యాయస్థానమైన [సుప్రీం కోర్టు](https://te.wikipedia.org/wiki/సుప్రీం_కోర్టు "సుప్రీం కోర్టు"), అప్పిలేట్ కోర్టులు, హైకోర్టులు ఉంటాయి. కోర్టులకు సూచనలు, ఆదేశాలు, రిట్లు ఇచ్చే అధికారం ఉంది. రిట్లలో [హెబియస్ కార్పస్](https://te.wikipedia.org/wiki/హెబియస్_కార్పస్ "హెబియస్ కార్పస్"), [మాండమస్](https://te.wikipedia.org/wiki/మాండమస్?action=edit&redlink=1 "మాండమస్"), [నిషేధం](https://te.wikipedia.org/wiki/నిషేధం?action=edit&redlink=1 "నిషేధం"), [కోవారంటో](https://te.wikipedia.org/wiki/కోవారంటో?action=edit&redlink=1 "కోవారంటో"), [సెర్టియోరారి](https://te.wikipedia.org/wiki/సెర్టియోరారి?action=edit&redlink=1 "సెర్టియోరారి") అనే వివిధ రకాలుగా ఉన్నాయి. భారతీయ కోర్టులు రాజ్యాంగ శక్తులు; ఇవి రాజకీయ జోక్యం లేనివి. న్యాయ వ్యవస్థకు, శాసన వ్యవస్థకు అరుదుగా ఏర్పడే ఘర్షణను రాష్ట్రపతి మధ్యవర్తిత్వం వహించి నివారిస్తారు.

స్వతంత్ర భారత చరిత్రలో అత్యధిక భాగం, కేంద్ర ప్రభుత్వంలో [భారత జాతీయ కాంగ్రెసు](https://te.wikipedia.org/wiki/భారత_జాతీయ_కాంగ్రెసు "భారత జాతీయ కాంగ్రెసు") పార్టీ అధికారంలో ఉంటూ వచ్చింది. స్వాతంత్ర్యానికి పూర్వం అతిపెద్ద రాజకీయ పక్షం కావడం చేత, స్వాతంత్ర్యం తరువాత దాదాపు 40 ఏళ్ళపాటు దేశరాజకీయాల్లో కాంగ్రెసు గుత్తాధిపత్యం వహించింది. [1977లో](https://te.wikipedia.org/wiki/1977 "1977") [జనతా పార్టీగా](https://te.wikipedia.org/wiki/జనతా_పార్టీ "జనతా పార్టీ") ఏర్పడ్డ ఐక్య ప్రతిపక్షం కాంగ్రెసును ఓడించి, మొట్టమొదటి కాంగ్రెసేతర ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పరచింది. ఇటీవలి కాలంలో, భారత ఓటర్లపై గల పట్టును కాంగ్రెసు పార్టీ కోల్పోతూ వచ్చింది. [2004 సార్వత్రిక ఎన్నికలలో](https://te.wikipedia.org/wiki/2014_భారత_సార్వత్రిక_ఎన్నికలు "2014 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు") అత్యధిక స్థానాలు గెలిచిన కాంగ్రెసు పార్టీ, వివిధ చిన్న పార్టీలతో కలిసి సంకీర్ణ ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. హిందూ వాద పార్టీ అయిన [భాజపా](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతీయ_జనతా_పార్టీ "భారతీయ జనతా పార్టీ") ప్రధాన ప్రతిపక్షమైంది. ప్రాంతీయ పార్టీల ప్రాబల్యం కారణంగా [1996](https://te.wikipedia.org/wiki/1996 "1996") తరువాత ఏర్పడిన ప్రభుత్వాలన్నీ సంకీర్ణాలేకాగా 2014 లో జరిగిన సార్వత్రిక ఎన్నికల్లో మాత్రం కాంగ్రెస్ పార్టీ ఘోర పరాజయం పాలయింది .ఈ ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్ పార్టీకి పదిశాతం లోక్‌సభ స్థానాలను గెలుచుకోవడం కూడా కష్టంకాగా భారతీయ జనతా పార్టీ మాత్రం మొదటిసారిగా అత్యధిక స్థానాలను గెలుచుకోవడం విశేషం.

## భౌగోళిక స్వరూపం, వాతావరణం

[![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fd/Yumthangnorth.jpg/330px-Yumthangnorth.jpg)](https://te.wikipedia.org/wiki/దస్త్రం:Yumthangnorth.jpg)

[హిమాలయాలు](https://te.wikipedia.org/wiki/హిమాలయాలు "హిమాలయాలు") ఉత్తరాన [జమ్మూ కాశ్మీరు](https://te.wikipedia.org/wiki/జమ్మూ_కాశ్మీరు "జమ్మూ కాశ్మీరు") నుండి తూర్పున [అరుణాచల్ ప్రదేశ్](https://te.wikipedia.org/wiki/అరుణాచల్_ప్రదేశ్ "అరుణాచల్ ప్రదేశ్") వరకు విస్తరించి భారతదేశపు ఉత్తర సరిహద్దుగా విలసిల్లుతున్నాయి.

[![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/77/India_78.40398E_20.74980N.jpg/330px-India_78.40398E_20.74980N.jpg)](https://te.wikipedia.org/wiki/దస్త్రం:India_78.40398E_20.74980N.jpg)

భారతదేశం, ఉపగ్రహ చిత్రం.

భారతదేశం విశిష్ట లక్షణాలు గల ఒక ఉపఖండం అని పేర్కొనవచ్చు. భారతదేశంలో అనేక భౌతిక, ఆర్థిక, సాంఘిక, సాంస్కృతిక తారతమ్యాలున్నాయి. భారతదేశంలో ఆనాది నుంచి అనేక మతాలు, జాతులు, కులాలు,భాషలు, కులాలు, ఆచారాలు, సంప్రదాయాలు ఉండుటచే దీన్ని భౌగోళిక బిన్నత్వంలో ఏకత్వంగల దేశంగా గుర్తించవచ్చు.

భారతదేశపు ఉత్తర, ఈశాన్య రాష్ట్రాలు [హిమాలయ పర్వతాలతో](https://te.wikipedia.org/wiki/హిమాలయాలు "హిమాలయాలు") కూడుకుని ఉన్నాయి. మిగిలిన ఉత్తర భారతం, మధ్య, ఈశాన్య ప్రాంతాలు సారవంతమైన గంగా మైదానంతో కూడి ఉన్నాయి. పశ్చిమాన, [పాకిస్థాన్కు](https://te.wikipedia.org/wiki/పాకిస్థాన్ "పాకిస్థాన్") ఆగ్నేయ సరిహద్దున [థార్ ఎడారి](https://te.wikipedia.org/wiki/థార్_ఎడారి "థార్ ఎడారి") ఉంది. దక్షిణ భారత ద్వీపకల్పం దాదాపు పూర్తిగా [దక్కను పీఠభూమితో](https://te.wikipedia.org/wiki/దక్కన్_పీఠభూమి "దక్కన్ పీఠభూమి") కూడుకుని ఉంది. ఈ పీఠభూమికి రెండువైపులా [తూర్పు కనుమలు](https://te.wikipedia.org/wiki/తూర్పు_కనుమలు "తూర్పు కనుమలు"), [పశ్చిమ కనుమలు](https://te.wikipedia.org/wiki/పశ్చిమ_కనుమలు "పశ్చిమ కనుమలు") ఉన్నాయి.

భారతదేశంలో ఎన్నో ప్రముఖ నదులు ఉన్నాయి. వాటిలో కొన్ని: [గంగ](https://te.wikipedia.org/wiki/గంగా_నది "గంగా నది"), [యమున](https://te.wikipedia.org/wiki/యమునా_నది "యమునా నది"), [బ్రహ్మపుత్ర](https://te.wikipedia.org/wiki/బ్రహ్మపుత్ర "బ్రహ్మపుత్ర"), [కృష్ణ](https://te.wikipedia.org/wiki/కృష్ణా_నది "కృష్ణా నది"), [గోదావరి](https://te.wikipedia.org/wiki/గోదావరి "గోదావరి").

దేశపు దక్షిణాన [ఉష్ణ వాతావరణం](https://te.wikipedia.org/wiki/ఉష్ణ_వాతావరణం?action=edit&redlink=1 "ఉష్ణ వాతావరణం") ఉండగా, ఉత్తరాన [సమశీతోష్ణ వాతావరణం](https://te.wikipedia.org/wiki/సమశీతోష్ణ_వాతావరణం?action=edit&redlink=1 "సమశీతోష్ణ వాతావరణం") నెలకొని ఉంది. హిమాలయ ప్రాంతాల్లో [అతిశీతల వాతావరణం](https://te.wikipedia.org/wiki/అతిశీతల_వాతావరణం?action=edit&redlink=1 "అతిశీతల వాతావరణం") (టండ్రా) ఉంది. భారతదేశంలో [వర్షాలు](https://te.wikipedia.org/wiki/వర్షాలు "వర్షాలు") [ఋతుపవనాలు](https://te.wikipedia.org/wiki/ఋతుపవనాలు "ఋతుపవనాలు") వలన కలుగుతాయి.

## రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు

ప్రధాన వ్యాసాలు: [భారతదేశ రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశ_రాష్ట్రాలు,_కేంద్రపాలిత_ప్రాంతాలు "భారతదేశ రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు") and [భారతదేశ రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశ_రాష్ట్రాలు,_కేంద్రపాలిత_ప్రాంతాలు "భారతదేశ రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు")

![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b8/Political_map_of_India_EN.svg/330px-Political_map_of_India_EN.svg.png)

భారత రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు (గతిశీల పటం) (ఆంధ్రప్రదేశ్ హద్దులు విభజన నాటివి)


భారతదేశం 29 రాష్ట్రాలుగా, 8 [కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు](https://te.wikipedia.org/wiki/కేంద్రపాలిత_ప్రాంతం "కేంద్రపాలిత ప్రాంతం"). సాధారణంగా కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు కేంద్ర ప్రభుత్వంచే నియమించబడిన ప్రతినిధిచే పరిపాలించ బడతాయి. [ఢిల్లీ](https://te.wikipedia.org/wiki/ఢిల్లీ "ఢిల్లీ"),[పాండిచ్చేరి](https://te.wikipedia.org/wiki/పాండిచ్చేరి "పాండిచ్చేరి"), [జమ్మూ కాశ్మీర్](https://te.wikipedia.org/wiki/జమ్మూ_కాశ్మీర్ "జమ్మూ కాశ్మీర్") లకు ప్రజలచే ఎన్నుకొనబడిన ప్రభుత్వం వుంటుంది.

**రాష్ట్రాలు:** సంఖ్య పటంలో చూపబడింది

|  |
| --- |
| 1. [ఆంధ్రప్రదేశ్](https://te.wikipedia.org/wiki/ఆంధ్రప్రదేశ్ "ఆంధ్రప్రదేశ్") 2. [అరుణాచల్ ప్రదేశ్](https://te.wikipedia.org/wiki/అరుణాచల్_ప్రదేశ్ "అరుణాచల్ ప్రదేశ్") 3. [అస్సాం](https://te.wikipedia.org/wiki/అస్సాం "అస్సాం") 4. [బీహార్](https://te.wikipedia.org/wiki/బీహార్ "బీహార్") 5. [చత్తీస్ గఢ్](https://te.wikipedia.org/wiki/చత్తీస్_గఢ్ "చత్తీస్ గఢ్") 6. [గోవా](https://te.wikipedia.org/wiki/గోవా "గోవా") 7. [గుజరాత్](https://te.wikipedia.org/wiki/గుజరాత్ "గుజరాత్") 8. [హర్యానా](https://te.wikipedia.org/wiki/హర్యానా "హర్యానా") 9. [హిమాచల్ ప్రదేశ్](https://te.wikipedia.org/wiki/హిమాచల్_ప్రదేశ్ "హిమాచల్ ప్రదేశ్") 10. [జార్ఖండ్](https://te.wikipedia.org/wiki/జార్ఖండ్ "జార్ఖండ్") 11. [కర్ణాటక](https://te.wikipedia.org/wiki/కర్ణాటక "కర్ణాటక") 12. [కేరళ](https://te.wikipedia.org/wiki/కేరళ "కేరళ") 13. [మధ్యప్రదేశ్](https://te.wikipedia.org/wiki/మధ్యప్రదేశ్ "మధ్యప్రదేశ్") 14. [మహారాష్ట్ర](https://te.wikipedia.org/wiki/మహారాష్ట్ర "మహారాష్ట్ర") 15. [మణిపూర్](https://te.wikipedia.org/wiki/మణిపూర్ "మణిపూర్") 16. [మేఘాలయ](https://te.wikipedia.org/wiki/మేఘాలయ "మేఘాలయ") 17. [మిజోరాం](https://te.wikipedia.org/wiki/మిజోరాం "మిజోరాం") 18. [నాగాలాండ్](https://te.wikipedia.org/wiki/నాగాలాండ్ "నాగాలాండ్") 19. [ఒడిషా](https://te.wikipedia.org/wiki/ఒడిషా "ఒడిషా") 20. [పంజాబ్](https://te.wikipedia.org/wiki/పంజాబ్ "పంజాబ్") 21. [రాజస్థాన్](https://te.wikipedia.org/wiki/రాజస్థాన్ "రాజస్థాన్") 22. [సిక్కిం](https://te.wikipedia.org/wiki/సిక్కిం "సిక్కిం") 23. [తమిళనాడు](https://te.wikipedia.org/wiki/తమిళనాడు "తమిళనాడు") 24. [తెలంగాణ](https://te.wikipedia.org/wiki/తెలంగాణ "తెలంగాణ") 25. [త్రిపుర](https://te.wikipedia.org/wiki/త్రిపుర "త్రిపుర") 26. [ఉత్తర ప్రదేశ్](https://te.wikipedia.org/wiki/ఉత్తర_ప్రదేశ్ "ఉత్తర ప్రదేశ్") 27. [ఉత్తరాఖండ్](https://te.wikipedia.org/wiki/ఉత్తరాఖండ్ "ఉత్తరాఖండ్") 28. [పశ్చిమబెంగాల్](https://te.wikipedia.org/wiki/పశ్చిమ_బెంగాల్ "పశ్చిమ బెంగాల్")   **కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు:**ప్రక్కన గల పటంలో ఆంగ్ల అక్షరంతో సూచించబడినవి  1. [అండమాన్ నికోబార్ దీవులు](https://te.wikipedia.org/wiki/అండమాన్_నికోబార్_దీవులు "అండమాన్ నికోబార్ దీవులు") 2. [చండీగడ్](https://te.wikipedia.org/wiki/చండీగఢ్ "చండీగఢ్") 3. [దాద్రా నగర్ హవేలీ, డామన్ డయ్యూ](https://te.wikipedia.org/wiki/దాద్రా_నగర్_హవేలీ,_డామన్_డయ్యూ "దాద్రా నగర్ హవేలీ, డామన్ డయ్యూ") 4. [జమ్మూ కాశ్మీర్](https://te.wikipedia.org/wiki/జమ్మూ_కాశ్మీర్ "జమ్మూ కాశ్మీర్") 5. [లడఖ్](https://te.wikipedia.org/wiki/లడఖ్ "లడఖ్") 6. [లక్షద్వీప్](https://te.wikipedia.org/wiki/లక్షద్వీప్ "లక్షద్వీప్") 7. [ఢిల్లీ](https://te.wikipedia.org/wiki/ఢిల్లీ "ఢిల్లీ") 8. [పాండిచ్చేరి](https://te.wikipedia.org/wiki/పాండిచ్చేరి "పాండిచ్చేరి") |

భారతదేశం [అంటార్క్‌టికాలో](https://te.wikipedia.org/wiki/అంటార్కిటికా "అంటార్కిటికా") ప్రాదేశిక వాదన చేయలేదు కానీ [దక్షిణ గంగోత్రి](https://te.wikipedia.org/wiki/దక్షిణ_గంగోత్రి "దక్షిణ గంగోత్రి"), మైత్రి అను రెండు శాస్త్రీయ స్థావరాలు ఉన్నాయి.

*చూడండి*: [జనాభా వారిగా భారతదేశ రాష్ట్రాల జాబితా](https://te.wikipedia.org/wiki/జనాభా_వారిగా_భారతదేశ_రాష్ట్రాల_జాబితా?action=edit&redlink=1 "జనాభా వారిగా భారతదేశ రాష్ట్రాల జాబితా")

## ఆర్ధిక వ్యవస్థ

ప్రధాన వ్యాసం: [భారత ఆర్ధిక వ్యవస్థ](https://te.wikipedia.org/wiki/భారత_ఆర్ధిక_వ్యవస్థ "భారత ఆర్ధిక వ్యవస్థ")

[![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/41/InfosysHQFrontView.jpg/330px-InfosysHQFrontView.jpg)](https://te.wikipedia.org/wiki/దస్త్రం:InfosysHQFrontView.jpg)

1300 కోట్ల డాలర్ల [ఇన్‌ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ](https://te.wikipedia.org/wiki/ఇన్‌ఫర్మేషన్_టెక్నాలజీ?action=edit&redlink=1 "ఇన్‌ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ")
వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న భారతదేశం ఆర్ధికవ్యవస్థ, ద్రవ్య మారకం పరంగా ప్రపంచంలోనే పదో పెద్ద వ్యవస్థ. [పర్చేసింగ్ పవర్ పారిటీ](https://te.wikipedia.org/wiki/పర్చేసింగ్_పవర్_పారిటీ?action=edit&redlink=1 "పర్చేసింగ్ పవర్ పారిటీ") ప్రకారం ఇది నాలుగో స్థానంలో ఉంది. [2003లో](https://te.wikipedia.org/wiki/2003 "2003") అత్యధిక వృద్ధి రేటు – 8 శాతం – నమోదు చేసుకుంది. అయితే, అధిక జనాభా కారణంగా, పి. పి. పి ప్రకారం తలసరి ఆదాయం కేవలం 2,540 డాలర్లుగా ఉంది; [ప్రపంచ బాంకు](https://te.wikipedia.org/wiki/ప్రపంచ_బాంకు?action=edit&redlink=1 "ప్రపంచ బాంకు") జాబితాలో ఇది 143 వ స్థానం. భారత విదేశీమారక నిల్వలు 30 వేల 900 కోట్ల డాలర్లు. దేశానికి ఆర్ధిక రాజధానిగా [ముంబై](https://te.wikipedia.org/wiki/ముంబై "ముంబై") నగరం భాసిల్లుతోంది. [భారతీయ రిజర్వ్ బాంక్](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతీయ_రిజర్వ్_బాంక్ "భారతీయ రిజర్వ్ బాంక్") కేంద్ర కార్యాలయం, [బాంబే స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజీ](https://te.wikipedia.org/wiki/బాంబే_స్టాక్_ఎక్స్ఛేంజీ "బాంబే స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజీ"), [నేషనల్ స్టాక్ ఎక్స్చేంజి](https://te.wikipedia.org/wiki/నేషనల్_స్టాక్_ఎక్స్చేంజి?action=edit&redlink=1 "నేషనల్ స్టాక్ ఎక్స్చేంజి") ఇక్కడే ఉన్నాయి. 25% ప్రజలు ఇంకా [దారిద్ర్య రేఖకు](https://te.wikipedia.org/wiki/దారిద్ర్య_రేఖ?action=edit&redlink=1 "దారిద్ర్య రేఖ") దిగువనే ఉన్నారు. [ఇన్‌ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ](https://te.wikipedia.org/wiki/ఇన్‌ఫర్మేషన్_టెక్నాలజీ?action=edit&redlink=1 "ఇన్‌ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ") రంగం విస్తరణ కారణంగా [మధ్య తరగతి](https://te.wikipedia.org/wiki/మధ్య_తరగతి?action=edit&redlink=1 "మధ్య తరగతి") వర్గం విస్తరిస్తోంది.
పరిశ్రమ భారత్ లోని అత్యంత వేగంగా వృద్ధి చెందుతున్న వాటిల్లో ఒకటి. చిత్రంలో ఉన్నది అగ్రశ్రేణి ఐ.టి సంస్థ, [ఇన్‌ఫోసిస్](https://te.wikipedia.org/wiki/ఇన్‌ఫోసిస్?action=edit&redlink=1 "ఇన్‌ఫోసిస్").

చారిత్రకంగా భారత ఆర్ధిక వ్యవస్థ ఆధారపడిన [వ్యవసాయం](https://te.wikipedia.org/wiki/వ్యవసాయం "వ్యవసాయం") పాత్ర ప్రస్తుతం తగ్గిపోయింది. ప్రస్తుతం ఇది దేశ స్థూలాదాయంలో 25% కంటే తక్కువే. ముఖ్యమైన పరిశ్రమలు [గనులు](https://te.wikipedia.org/wiki/గనులు?action=edit&redlink=1 "గనులు"), [పెట్రోలియం](https://te.wikipedia.org/wiki/పెట్రోలియం "పెట్రోలియం"), [వజ్రాలు](https://te.wikipedia.org/wiki/వజ్రాలు "వజ్రాలు"), [సినిమాలు](https://te.wikipedia.org/wiki/సినిమా "సినిమా"), [జౌళి](https://te.wikipedia.org/wiki/జౌళి?action=edit&redlink=1 "జౌళి"), [ఇన్‌ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ](https://te.wikipedia.org/wiki/ఇన్‌ఫర్మేషన్_టెక్నాలజీ?action=edit&redlink=1 "ఇన్‌ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ"), [హస్త కళలు](https://te.wikipedia.org/wiki/హస్త_కళలు?action=edit&redlink=1 "హస్త కళలు"). భారత్ దేశపు [పారిశ్రామిక](https://te.wikipedia.org/wiki/పారిశ్రామికీకరణ "పారిశ్రామికీకరణ") ప్రాంతాలు ఎక్కువగా ప్రధాన పట్టణాల చుట్టూ కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి. గత కొన్ని సంవత్సరాలలో సాఫ్ట్‌వేర్, బిజినెస్ ప్రాసెస్ ఔట్‌సొర్సింగ్ రంగాల్లో ప్రపంచంలోని పెద్ద కేంద్రాల్లో ఒకటిగా రూపొందింది. 2003–2004 లో ఈ రంగాల ఆదాయం 1250 కోట్ల డాలర్లు. చిన్న పట్టణాలు, పల్లెల్లోని ప్రజలకు స్థిరమైన ఉపాధి కల్పించే ఎన్నో లఘు పరిశ్రమలు కూడా ఉన్నాయి. ఏటా దేశాన్ని సందర్శించే విదేశీ యాత్రికులు 30 లక్షల మంది మాత్రమే అయినప్పటికీ, జాతీయాదాయంలో ఈ రంగం పాత్ర ప్రముఖమైనదే. [అమెరికా](https://te.wikipedia.org/wiki/అమెరికా "అమెరికా"), [చైనా](https://te.wikipedia.org/wiki/చైనా "చైనా"), [యు.ఏ.ఇ](https://te.wikipedia.org/wiki/యు.ఏ.ఇ?action=edit&redlink=1 "యు.ఏ.ఇ"), [ఐరోపా సమాఖ్యలు](https://te.wikipedia.org/wiki/ఐరోపా_సమాఖ్య "ఐరోపా సమాఖ్య") భారతదేశపు ముఖ్య వ్యాపార భాగస్వాములు.

## జనాభా వివరాలు

ప్రధాన వ్యాసం: [భారత జనాభా వివరాలు](https://te.wikipedia.org/wiki/భారత_జనాభా_వివరాలు?action=edit&redlink=1 "భారత జనాభా వివరాలు")
Category: ./వర్గం:Articles\_with\_hatnote\_templates\_targeting\_a\_nonexistent\_page

భారతదేశం ప్రపంచదేశాలలో నూటనలబైరెండుకోట్లకు పైగా జనాభాతో చైనాను అధిగమించి ఒకటో స్థానంలో నిలిచింది. ఎన్నో భిన్నత్వాలు గల జనాభా సామాజిక, రాజకీయ వర్గీకరణలో భాష, మతం, కులం అనే మూడు ప్రముఖ పాత్ర వహిస్తాయి. దేశంలోని అతిపెద్ద నగరాలు - [ముంబై](https://te.wikipedia.org/wiki/ముంబై "ముంబై") (వెనుకటి *బాంబే*), [ఢిల్లీ](https://te.wikipedia.org/wiki/ఢిల్లీ "ఢిల్లీ"), [కోల్‌కాతా](https://te.wikipedia.org/wiki/కోల్‌కాతా "కోల్‌కాతా") (వెనుకటి *కలకత్తా*), [చెన్నై](https://te.wikipedia.org/wiki/చెన్నై "చెన్నై") (వెనుకటి *మద్రాసు*), హైదరాబాద్,

2011 భారత జనాభా లెక్కలు ప్రకారం భారతదేశ జనాభా మొత్తం 121,01,93,422.[[22]](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_note-27) భారతదేశం ఆక్షరాస్యత 83,04%, ఇందులో పురుషుల అక్షరాస్యత 82,14%, మహిళల అక్షరాస్యత 75,7%. ప్రతి 1000 మంది పురుషులకు 1010 మంది స్త్రీలు ఉన్నారు.

2022 జనగణన ప్రకారం, దేశంలోని 83.80% ప్రజలు [హిందువులైనప్పటికీ](https://te.wikipedia.org/wiki/హిందూ_మతం "హిందూ మతం"), ప్రపంచంలోని రెండో అత్యధిక [ముస్లిం](https://te.wikipedia.org/wiki/ఇస్లాం_మతం "ఇస్లాం మతం") జనాభా ఇక్కడ ఉన్నారు (17.23%). ఇతర మతాలు: [క్రైస్తవులు](https://te.wikipedia.org/wiki/క్రైస్తవ_మతము "క్రైస్తవ మతము") (5.30%), [సిక్కులు](https://te.wikipedia.org/wiki/సిక్కు_మతము "సిక్కు మతము") (3.72%), [బౌద్ధులు](https://te.wikipedia.org/wiki/బౌద్ధ_మతము "బౌద్ధ మతము") (8.70%), [జైనులు](https://te.wikipedia.org/wiki/జైన_మతము "జైన మతము") (0.36%), ఇతరులు (0.9%) ([యూదులు](https://te.wikipedia.org/wiki/యూద_మతము "యూద మతము"), [పార్సీలు](https://te.wikipedia.org/wiki/జొరాస్ట్రియన్_మతము "జొరాస్ట్రియన్ మతము"), [అహ్మదీయులు](https://te.wikipedia.org/wiki/అహ్మదీయ_విశ్వాసం?action=edit&redlink=1 "అహ్మదీయ విశ్వాసం"), [బహాయీలు](https://te.wikipedia.org/wiki/బహాయి_విశ్వాసము "బహాయి విశ్వాసము") మొదలగునవి).[[14]](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_note-Census2011religion-17) అధిక ముస్లిం మతస్తులు గల ప్రపంచ దేశాల జాబితాలో భారతదేశం మూడవ స్థానంలో ఉంది.[[23]](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_note-28)[[24]](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_note-29) దేశంలో ఎన్నో మత సంబంధ కార్యక్రమాలు భక్తిశ్రద్ధలతో, ఉత్సాహంగా, బహిరంగంగా జరుపుకుంటారు. అనేక మతాల కలగలుపు అయిన భారతదేశంలో [పండుగలు](https://te.wikipedia.org/wiki/పండుగలు "పండుగలు") అందరూ కలిసి జరుపుకుంటారు. వీటిలో బాగా విస్తృతంగా జరుపుకునే హిందూ పండుగలు [శ్రీరామనవమి](https://te.wikipedia.org/wiki/శ్రీరామనవమి "శ్రీరామనవమి"), [వినాయక చవితి](https://te.wikipedia.org/wiki/వినాయక_చవితి "వినాయక చవితి"), [సంక్రాంతి](https://te.wikipedia.org/wiki/సంక్రాంతి "సంక్రాంతి"), [దీపావళి](https://te.wikipedia.org/wiki/దీపావళి "దీపావళి"), [హొలీ](https://te.wikipedia.org/wiki/హొలీ "హొలీ"), [దసరా](https://te.wikipedia.org/wiki/దసరా "దసరా").

భారతదేశం రెండు ప్రముఖ [భాషా కుటుంబాలకు](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతీయ_భాషలు "భారతీయ భాషలు") జన్మస్థానం. అవి, [ఇండో-ఆర్యన్](https://te.wikipedia.org/wiki/ఇండో-ఆర్యన్_భాషలు?action=edit&redlink=1 "ఇండో-ఆర్యన్ భాషలు"), [ద్రావిడ భాషలు](https://te.wikipedia.org/wiki/ద్రావిడ_భాషలు "ద్రావిడ భాషలు"). భారత రాజ్యాంగం 22 భాషలను అధికారికంగా గుర్తించింది. కేంద్ర ప్రభుత్వం అధికార కార్యక్రమాలలో [హిందీ](https://te.wikipedia.org/wiki/హిందీ "హిందీ"), [ఇంగ్లీషు](https://te.wikipedia.org/wiki/ఇంగ్లీషు "ఇంగ్లీషు") భాషలను ఉపయోగిస్తుంది. దేశంలోని నాలుగు ప్రాచీన భాషలు [సంస్కృతం](https://te.wikipedia.org/wiki/సంస్కృతం "సంస్కృతం"), [తెలుగు](https://te.wikipedia.org/wiki/తెలుగు "తెలుగు"), [కన్నడం](https://te.wikipedia.org/wiki/కన్నడం "కన్నడం"), [తమిళం](https://te.wikipedia.org/wiki/తమిళం "తమిళం"). దేశంలో మొత్తం 1652 [మాతృ భాషలు](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతీయ_భాషలు "భారతీయ భాషలు") ఉన్నాయి.

### భారతదేశంలోని 10 పెద్ద నగరాలు

- [ముంబై](https://te.wikipedia.org/wiki/ముంబై "ముంబై")
- [ఢిల్లీ](https://te.wikipedia.org/wiki/ఢిల్లీ "ఢిల్లీ")
- [బెంగుళూరు](https://te.wikipedia.org/wiki/బెంగుళూరు "బెంగుళూరు")
- [హైదరాబాదు](https://te.wikipedia.org/wiki/హైదరాబాదు "హైదరాబాదు")
- [కోల్‌కాతా](https://te.wikipedia.org/wiki/కోల్‌కాతా "కోల్‌కాతా")
- [చెన్నై](https://te.wikipedia.org/wiki/చెన్నై "చెన్నై")
- [అహమ్మదాబాదు](https://te.wikipedia.org/wiki/అహ్మదాబాద్ "అహ్మదాబాద్")
- [పూణే](https://te.wikipedia.org/wiki/పూణే "పూణే")
- [సూరత్](https://te.wikipedia.org/wiki/సూరత్ "సూరత్")
- [విశాఖపట్నం](https://te.wikipedia.org/wiki/విశాఖపట్నం "విశాఖపట్నం")

## ప్రాచీన భార‌తంలో ర‌వాణా వ్య‌వ‌స్థ‌

### రవాణా సౌకర్యాలు

[దేశ](https://te.wikipedia.org/wiki/దేశాల_జాబితా "దేశాల జాబితా") ఆర్థిక వ్యవస్థలో ప్రధాన పాత్ర వహించే రవాణా సౌకర్యాలలో భారతదేశం మంచి ప్రగతిని సాధించింది. మొత్తం 4 రకాల రవాణా సౌకర్యాలు భారతదేశంలో ఉన్నాయి.

### రైలు మార్గాలు

దేశంలో రైలు మార్గాలు అతిముఖ్యమైన రవాణా సౌకర్యము. 1853 లో [ముంబాయి](https://te.wikipedia.org/wiki/ముంబాయి "ముంబాయి") నుండి [థానే](https://te.wikipedia.org/wiki/థానే "థానే") మధ్య ప్రారంభమైన రైలు మార్గము ప్రస్తుతం 62 వేల కిలోమీటర్లకు పైగా నిడివిని కల్గి ఉంది. [భారతీయ రైల్వే](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతీయ_రైల్వే "భారతీయ రైల్వే") 17 జోన్లుగా విభజితమై ఉంది.

### అఖండ భారత్ రైలు

[ఢాకా](https://te.wikipedia.org/wiki/ఢాకా "ఢాకా")-[ఢిల్లీ](https://te.wikipedia.org/wiki/ఢిల్లీ "ఢిల్లీ")-[లాహోర్](https://te.wikipedia.org/wiki/లాహోర్ "లాహోర్") రైలు. [ఇస్లామాబాద్](https://te.wikipedia.org/wiki/ఇస్లామాబాద్ "ఇస్లామాబాద్"): భారత్, [పాకిస్థాన్](https://te.wikipedia.org/wiki/పాకిస్థాన్ "పాకిస్థాన్"), [బంగ్లాదేశ్‌ల](https://te.wikipedia.org/wiki/బంగ్లాదేశ్ "బంగ్లాదేశ్") మధ్య తిరిగే రైలు త్వరలోనే పట్టాలెక్కనుంది. దక్షిణాసియా దేశాల మధ్య రైలు సర్వీసులు ప్రారంభించాలనే భారత ప్రతిపాదనకు పాకిస్థాన్ పచ్చజెండా వూపింది. మూడు దేశాలను కలుపుతూ రైళ్లను నడిపిస్తామని భారత రైల్వేశాఖ పంపిన ప్రతిపాదనకు పాక్ రైల్వే మంత్రిత్వ శాఖ సాంకేతిక అనుమతిని మంజూరు చేసింది.ఢాకా-ఢిల్లీ-లాహోర్‌ల మధ్య రైలు నడిపించటం లాభదాయకమేననీ, అవసరమైతే కరాచీ, ఇస్లామాబాద్ వరకూ పొడిగించుకోవచ్చని నిపుణులు సూచించినట్లు పాక్ రైల్వే అధికార వర్గాలు పేర్కొన్నాయి. ముందుగా కంటైనెర్ రైళ్లను నడిపించి, తర్వాతి దశలో ప్రయాణికుల బండ్లను నడిపించాలనే యోచనలో ఉన్నారు. ఇటీవల ఇస్లామాబాద్-టెహ్రాన్-ఇస్తాంబుల్ రైలు సర్వీసును ప్రారంభించాలని ప్రణాళికలు సిద్ధం చేయటంతో భారత రైల్వేశాఖకు ఈ కొత్త ఆలోచన వచ్చింది. దక్షిణాసియా రైళ్ల వల్ల పాకిస్థాన్, ఇతర సార్క్ దేశాల మధ్య ద్వైపాక్షిక వాణిజ్య ప్రయోజనాలు నెరవేరతాయని మనదేశం ప్రతిపాదనల్లో వెల్లడించింది. దీనివల్ల [నేపాల్](https://te.wikipedia.org/wiki/నేపాల్ "నేపాల్"), [భూటాన్](https://te.wikipedia.org/wiki/భూటాన్ "భూటాన్") వంటి దేశాలకూ రైలు సర్వీసులు నడిపించవచ్చని సూచించినట్లు తెలిసింది. [దక్షిణాసియా](https://te.wikipedia.org/wiki/దక్షిణాసియా "దక్షిణాసియా") రైలు సర్వీసులు వాణిజ్యపరంగా ప్రయోజనకరమేనని నిపుణులు సైతం కితాబునిస్తున్నారు. ఈ మార్గంలో రైళ్లను నడిపించటమూ తేలికేననీ పేర్కొంటున్నారు. భారత్, పాక్, బంగ్లాదేశ్‌లలో బ్రిటిష్ పాలకులు రైలు మార్గాలను నిర్మించినందువల్ల మూడు దేశాల్లోనూ బ్రాడ్‌గేజి రైలు పట్టాలు ఉండటం, నిర్వహణ శైలీ ఒకేమాదిరిగా ఉండటం కలిసివస్తుందని అభిప్రాయపడుతున్నారు.

### రోడ్డు మార్గాలు

మారుమూల ప్రాంతాలకు కూడా విస్తరించిన రవాణా మార్గాలు రోడ్డు మార్గాలే. రోడ్డు మార్గాలలో [జాతీయ రహదారులు](https://te.wikipedia.org/wiki/జాతీయ_రహదారులు "జాతీయ రహదారులు"), [రాష్ట్ర రహదారులు](https://te.wikipedia.org/wiki/రాష్ట్ర_రహదారులు?action=edit&redlink=1 "రాష్ట్ర రహదారులు"), [జిల్లా రహదారులు](https://te.wikipedia.org/wiki/జిల్లా_రహదారులు?action=edit&redlink=1 "జిల్లా రహదారులు"), [గ్రామ పంచాయతి రహదారులు](https://te.wikipedia.org/wiki/గ్రామ_పంచాయతి_రహదారులు?action=edit&redlink=1 "గ్రామ పంచాయతి రహదారులు") అని 4 రకాలు. దేశంలోని మొత్తం రోడ్ల నిడివిలో కేవలం 2% ఆక్రమించిన జాతీయ రహదారులు, ట్రాఫిక్ లో మాత్రం సుమారు 40% ఆక్రమిస్తున్నాయి.

### వాయు మార్గాలు

ఆతి వేగంగా జరిగే రవాణా వ్యవస్థగా వాయు మార్గాలు పస్రిద్ధి చెందాయి. మనదేశంలో రాష్ట్ర రాజధానులు, ప్రధాన పట్టణాలను కల్పుతూ విమాన మార్గాలు ఉన్నాయి. ఇది అధిక వ్యయంతో కూడుకొనినప్పటికినీ సౌకర్యవంతంగా, అతి వేగంగా ఉంటుంది. కేవలం దేశంలోని పట్టణాలు, నగరాలనే కాకుండా దేశంలోని ప్రధాన నగరాలనుండి ఇతరదేశాలను కూడా కల్పే అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయాలు ఉన్నాయి.

### జల మార్గాలు

జల మార్గాలు [రవాణా](https://te.wikipedia.org/wiki/రవాణా_విధానం?action=edit&redlink=1 "రవాణా విధానం") సౌకర్యాలలో ఆలస్యం అయినప్పటికినీ తక్కువ ఖర్చుతో కూడుకున్నది. ముఖ్యంగా ఇతర దేశాల నుంచి ముడి చమురు, ఇతర ఖనిజాలు తెప్పించుకోవడానికి, మనదేశం నుంచి ఇతరదేశాలకు ముడి ఇనుము, ఇతర ఖనిజాలు ఎగుమతి చేయడానికి ఈ రవాణా మార్గం చాలా అనువైనది.

## భారతదేశం – కొన్ని ముఖ్య విషయాలు

- విస్తీర్ణం పరంగా [ప్రపంచములో](https://te.wikipedia.org/wiki/ప్రపంచము "ప్రపంచము") 7 వ పెద్ద దేశం
- [జనాభా](https://te.wikipedia.org/wiki/జనాభా "జనాభా") పరంగా [ప్రపంచములో](https://te.wikipedia.org/wiki/ప్రపంచము "ప్రపంచము") 1 వ పెద్ద దేశము
- ఒక దేశం పేరుమీదుగా మహాసముద్రం ఉన్న ఏకైక దేశం
- అత్యధిక ప్రధాన మతాలకు పుట్టినిల్లయిన దేశం
- 7,517 కిమీ సముద్రతీరం కలదు

## సంస్కృతి

ప్రధాన వ్యాసం: [భారతీయ సంస్కృతి](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతీయ_సంస్కృతి "భారతీయ సంస్కృతి")

[![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c8/Taj_Mahal_in_March_2004.jpg/330px-Taj_Mahal_in_March_2004.jpg)](https://te.wikipedia.org/wiki/దస్త్రం:Taj_Mahal_in_March_2004.jpg)

[ఆగ్రా](https://te.wikipedia.org/wiki/ఆగ్రా "ఆగ్రా") లోని [తాజ్‌మహల్](https://te.wikipedia.org/wiki/తాజ్‌మహల్ "తాజ్‌మహల్") - భారతదేశపు అత్యంత ప్రజాదరణ కలిగిన పర్యాటక స్థలం

[![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/65/Gumpa.jpg/330px-Gumpa.jpg)](https://te.wikipedia.org/wiki/దస్త్రం:Gumpa.jpg)

బౌద్ధుల సంవత్సరాది — *[లోసార్](https://te.wikipedia.org/wiki/లోసార్ "లోసార్")* నాడు టిబెటు బౌద్ధులు చేసే గుంపా నృత్యం.

భారతదేశం తన ఉత్కృష్టమైన, ప్రత్యేకమైన సాంస్కృతిక వారసత్వాన్ని, తరతరాలుగా కాపాడుకుంటూ వచ్చింది. ఆక్రమణదారులు, వలస వచ్చినవారి [సంప్రదాయాలను](https://te.wikipedia.org/wiki/సంప్రదాయాలు "సంప్రదాయాలు") కూడా తనలో ఇముడ్చుకుంది. [తాజ్‌మహల్](https://te.wikipedia.org/wiki/తాజ్‌మహల్ "తాజ్‌మహల్") వంటి కట్టడాలు, మరెన్నో సంస్కృతీ, సంప్రదాయాలు [మొగలు](https://te.wikipedia.org/wiki/మొగలు?action=edit&redlink=1 "మొగలు") పాలకులనుండి వారసత్వంగా స్వీకరించింది.

భారతీయ సమాజము భిన్న భాషలతో, భిన్న సంస్కృతులతో కూడిన బహుళ సమాజం. వివిధ మత కార్యక్రమాలు సంఘ దైనందిన జీవితంలో ఒక భాగం. అన్ని సామాజిక, ఆర్ధిక వర్గాలలోను విద్యను ఉన్నతంగా భావిస్తారు. సాంప్రదాయికమైన సమష్టి కుటుంబ వ్యవస్థలోని ఆర్ధిక అవరోధాల దృష్ట్యా [చిరు కుటుంబాలు](https://te.wikipedia.org/wiki/చిరు_కుటుంబాలు?action=edit&redlink=1 "చిరు కుటుంబాలు") ఎక్కువైపోతున్నప్పటికీ, సాంప్రదాయిక [కుటుంబ](https://te.wikipedia.org/wiki/కుటుంబము "కుటుంబము") విలువలను పవిత్రంగా భావిస్తారు, గౌరవిస్తారు.

[భారతీయ సంగీతం](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతీయ_సంగీతం "భారతీయ సంగీతం") వివిధ రకాల పద్ధతులతో కూడినది. [శాస్త్రీయ సంగీతంలో](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతీయ_శాస్త్రీయ_సంగీతం "భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీతం") రెండు ప్రధాన పద్ధతులున్నాయి. దక్షిణాదికి చెందిన [కర్ణాటక సంగీతం](https://te.wikipedia.org/wiki/కర్ణాటక_సంగీతం "కర్ణాటక సంగీతం") ఒకటి కాగా, ఉత్తరాదిన చెందిన [హిందూస్తానీ సంగీతము](https://te.wikipedia.org/wiki/హిందూస్తానీ_సంగీతము?action=edit&redlink=1 "హిందూస్తానీ సంగీతము") రెండోది. ప్రజాదరణ పొందిన మరో సంగీతం [సినిమా సంగీతం](https://te.wikipedia.org/wiki/సినిమా_సంగీతం?action=edit&redlink=1 "సినిమా సంగీతం"). ఇవికాక ఎన్నో రకాల [జానపద సంగీత](https://te.wikipedia.org/wiki/జానపద_సంగీతం "జానపద సంగీతం") సంప్రదాయాలు కూడా ఉన్నాయి. [శాస్త్రీయ నృత్య రీతులు](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతీయ_శాస్త్రీయ_నాట్యం?action=edit&redlink=1 "భారతీయ శాస్త్రీయ నాట్యం") కూడా ఎన్నో ఉన్నాయి – [భరతనాట్యం](https://te.wikipedia.org/wiki/భరతనాట్యం "భరతనాట్యం"), [ఒడిస్సీ](https://te.wikipedia.org/wiki/ఒడిస్సీ "ఒడిస్సీ"), [కూచిపూడి](https://te.wikipedia.org/wiki/కూచిపూడి_(నృత్యము) "కూచిపూడి (నృత్యము)"), [కథక్](https://te.wikipedia.org/wiki/కథక్ "కథక్"), [కథకళి](https://te.wikipedia.org/wiki/కథకళి "కథకళి") మొదలైనవి. ఇవి ఇతిహాసాలపై ఆధారపడిన కథనాలతో కూడి ఉంటాయి. ఇవి ఎక్కువగా భక్తి, ఆధ్యాత్మికత మేళవింపబడి ఉంటాయి.

ప్రాచీన [సారస్వతం](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతీయ_సారస్వతం?action=edit&redlink=1 "భారతీయ సారస్వతం") ఎక్కువగా మౌఖికమైనది. తరువాతి కాలంలో అది అక్షరబద్ధం చేయబడింది. దాదాపుగా ఇవన్నీ కూడా హిందూ సంస్కృతిలో నుండి ఉద్భవించినవే. పవిత్ర శ్లోకాలతో కూడిన [వేదాలు](https://te.wikipedia.org/wiki/వేదాలు "వేదాలు"), [మహాభారతం](https://te.wikipedia.org/wiki/మహాభారతం "మహాభారతం"), [రామాయణం](https://te.wikipedia.org/wiki/రామాయణం "రామాయణం") వీటిలో ఉన్నాయి. [తమిళనాడుకు](https://te.wikipedia.org/wiki/తమిళనాడు "తమిళనాడు") చెందిన [సంగమ](https://te.wikipedia.org/wiki/సంగమ?action=edit&redlink=1 "సంగమ") సాహిత్యం భార్తదేశపు ప్రాచీన సాంప్రదాయిక లౌకిక తత్వానికి అద్దం పడుతుంది. ఆధునిక కాలంలో, భారతీయ భాషలలోను, ఇంగ్లీషు లోను కూడా రాసిన ప్రసిద్ధి చెందిన రచయితలెందరో ఉన్నారు. [నోబెల్ బహుమతి](https://te.wikipedia.org/wiki/నోబెల్_బహుమతి "నోబెల్ బహుమతి") సాధించిన ఒకేఒక భారతీయుడైన [రవీంద్రనాథ్ టాగోర్](https://te.wikipedia.org/wiki/రవీంద్రనాథ్_టాగోర్ "రవీంద్రనాథ్ టాగోర్") [బెంగాలీ](https://te.wikipedia.org/wiki/బెంగాలీ "బెంగాలీ") రచయిత.

ప్రపంచంలోనే అత్యధికంగా సినిమాలు నిర్మించేది భారతదేశమే. దేశంలో అన్నిటికంటే ప్రముఖమైనది [ముంబైలో](https://te.wikipedia.org/wiki/ముంబై "ముంబై") నెలకొన్న [హిందీ సినిమా](https://te.wikipedia.org/wiki/హిందీ_సినిమా "హిందీ సినిమా") పరిశ్రమ. అధిక సంఖ్యలో సినిమాలు నిర్మిస్తున్న ఇతర భాషా పరిశ్రమలు – [తెలుగు](https://te.wikipedia.org/wiki/తెలుగు "తెలుగు"), [తమిళం](https://te.wikipedia.org/wiki/తమిళం "తమిళం"), [మలయాళం](https://te.wikipedia.org/wiki/మలయాళం "మలయాళం"), [కన్నడ](https://te.wikipedia.org/wiki/కన్నడ "కన్నడ"), [బెంగాలీ](https://te.wikipedia.org/wiki/బెంగాలీ "బెంగాలీ"). బెంగాలీ సినిమా దర్శకుడైన [సత్యజిత్ రే](https://te.wikipedia.org/wiki/సత్యజిత్_రే "సత్యజిత్ రే") ప్రపంచ సినిమా రంగానికి భారత్ అందించిన ఆణిముత్యం.

[వరి](https://te.wikipedia.org/wiki/వరి "వరి") అన్నం, [గోధుమ](https://te.wikipedia.org/wiki/గోధుమ "గోధుమ") (బ్రెడ్, రొట్టెల రూపంలో) లు ప్రజల ముఖ్య [ఆహారం](https://te.wikipedia.org/wiki/ఆహారం "ఆహారం"). విభిన్న రుచులు, మసాలాలు, పదార్థాలు, వంట విధానాలతో కూడిన [భారతీయ వంటలు](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతీయ_వంటలు "భారతీయ వంటలు") ఎంతో వైవిధ్యమైనవి. ఎన్నో రకాల శాకాహార వంటలకు దేశం ప్రసిద్ధి చెందింది. [భారతీయ ఆహార్యం](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతీయ_దుస్తులు "భారతీయ దుస్తులు") కూడా ఆహారం వలెనే బహు వైవిధ్యమైనది. [చీర](https://te.wikipedia.org/wiki/చీర "చీర"), [సల్వార్ కమీజ్](https://te.wikipedia.org/wiki/సల్వార్_కమీజ్ "సల్వార్ కమీజ్") స్త్రీలు ఎక్కువగా ధరించే దుస్తులు. పురుషులు [పంచె](https://te.wikipedia.org/wiki/పంచె "పంచె"), [కుర్తా](https://te.wikipedia.org/wiki/కుర్తా "కుర్తా") ధరిస్తారు

## క్రీడలు

ప్రధాన వ్యాసం: [భారతదేశంలో క్రీడలు](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశంలో_క్రీడలు?action=edit&redlink=1 "భారతదేశంలో క్రీడలు")
Category: ./వర్గం:Articles\_with\_hatnote\_templates\_targeting\_a\_nonexistent\_page

జనాభా పరంగా అతి పెద్ద దేశం భారతదేశం. ప్రపంచ క్రీడా రంగంలో భారతదేశానికి సముచిత స్థానం ఉంది. [ఒలంపిక్ క్రీడలలో](https://te.wikipedia.org/wiki/ఒలింపిక్_క్రీడలు "ఒలింపిక్ క్రీడలు") 8 పర్యాయాలు [హాకీలో](https://te.wikipedia.org/wiki/హాకీ "హాకీ") [బంగారు](https://te.wikipedia.org/wiki/బంగారం "బంగారం") పతకాలు సాధించిన భారత దేశానికి ప్రస్తుతం ఘనత దేశానికి ఉంది.

[చదరంగంలో](https://te.wikipedia.org/wiki/చదరంగం "చదరంగం") [విశ్వనాథన్ ఆనంద్](https://te.wikipedia.org/wiki/విశ్వనాథన్_ఆనంద్ "విశ్వనాథన్ ఆనంద్") రెండు పర్యాయాలు ప్రపంచ టైటిల్ సాధించగా, [టెన్నిస్లో](https://te.wikipedia.org/wiki/టెన్నిస్ "టెన్నిస్") [లియాండర్ పేస్](https://te.wikipedia.org/wiki/లియాండర్_పేస్ "లియాండర్ పేస్"),[మహేష్ భూపతి](https://te.wikipedia.org/wiki/మహేష్_భూపతి "మహేష్ భూపతి"), [సానియా మీర్జాలు](https://te.wikipedia.org/wiki/సానియా_మీర్జా "సానియా మీర్జా") డబుల్స్ గ్రాండ్ స్లామ్ టైటిళ్ళు సాధించిపెట్టారు.ప్రస్తుతము ఆడుతున్నవార్లలో [సైనా నెహ్వాల్](https://te.wikipedia.org/wiki/సైనా_నెహ్వాల్ "సైనా నెహ్వాల్") చెప్పుకోదగినది. [భారతదేశము](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశము "భారతదేశము") [ఒలింపిక్‌ క్రీడలు](https://te.wikipedia.org/wiki/ఒలింపిక్_క్రీడలలో_భారతదేశం "ఒలింపిక్ క్రీడలలో భారతదేశం") లాంటి అంతర్జాతీయ స్థాయిలో జరిగే క్రీడా పోటీలలో పెద్దగా రాణించలేదు. గత మూడు ఒలంపిక్‌ క్రీడలలో కేవలం ఒక్కొక్కటే పతకం సాధించగలిగినది. [ఆసియా క్రీడల](https://te.wikipedia.org/wiki/ఆసియా_క్రీడలు "ఆసియా క్రీడలు") లో కూడా చిన్న చిన్న దేశాల కంటే మన పతకాలు చాలా తక్కువ. [కబడ్డీలో](https://te.wikipedia.org/wiki/కబడ్డీ "కబడ్డీ") మాత్రం వరుసగా బంగారు [పతకాలు](https://te.wikipedia.org/wiki/పతకాలు "పతకాలు") మనమే సాధించాము.

కొన్ని సాంప్రదాయ ఆటలు అయిన [కబడ్డీ](https://te.wikipedia.org/wiki/కబడ్డీ "కబడ్డీ"), [ఖో-ఖో](https://te.wikipedia.org/wiki/ఖో-ఖో?action=edit&redlink=1 "ఖో-ఖో"), [గోడుంబిళ్ళ (గిల్లీ-దండా)](https://te.wikipedia.org/wiki/గోడుంబిళ్ళ_(గిల్లీ-దండా)?action=edit&redlink=1 "గోడుంబిళ్ళ (గిల్లీ-దండా)") లకు దేశమంతటా బహుళ ప్రాచుర్యము ఉంది. [చదరంగము](https://te.wikipedia.org/wiki/చదరంగము "చదరంగము"), [క్యారమ్‌](https://te.wikipedia.org/wiki/క్యారమ్‌?action=edit&redlink=1 "క్యారమ్‌"), [పోలో](https://te.wikipedia.org/wiki/పోలో?action=edit&redlink=1 "పోలో"), [బ్యాడ్మింటన్‌](https://te.wikipedia.org/wiki/బ్యాడ్మింటన్‌?action=edit&redlink=1 "బ్యాడ్మింటన్‌") మొదలైనటువంటి అనేక క్రీడలు భారతదేశంలో పుట్టాయి. [ఫుట్‌బాల్‌ (సాకర్‌) కు](https://te.wikipedia.org/wiki/కాల్బంతి "కాల్బంతి") కూడా యావత్‌ భారతదేశంలో చాలా ప్రజాదరణ ఉంది.

## జాతీయ చిహ్నాలు

ప్రధాన వ్యాసం: [భారత జాతీయతా సూచికలు](https://te.wikipedia.org/wiki/భారత_జాతీయతా_సూచికలు "భారత జాతీయతా సూచికలు")

- జాతీయ పతాకం: [త్రివర్ణ పతాకము](https://te.wikipedia.org/wiki/భారత_జాతీయ_పతాకం "భారత జాతీయ పతాకం").
- జాతీయ ముద్ర: [నాలుగు తలల సింహపు బొమ్మ](https://te.wikipedia.org/wiki/భారత_జాతీయ_చిహ్నం "భారత జాతీయ చిహ్నం").
- జాతీయ గీతం: [జనగణమన](https://te.wikipedia.org/wiki/జనగణమన "జనగణమన").
- జాతీయ గేయం: [వందేమాతరం](https://te.wikipedia.org/wiki/వందేమాతరం "వందేమాతరం")....
- జాతీయ పక్షి: [నెమలిపావో](https://te.wikipedia.org/wiki/నెమలి "నెమలి") క్రిస్టాటస్.
- జాతీయ జంతువు: [పెద్దపులి](https://te.wikipedia.org/wiki/పెద్దపులి "పెద్దపులి") ([రాయల్ బెంగాల్ టైగర్](https://te.wikipedia.org/wiki/రాయల్_బెంగాల్_టైగర్ "రాయల్ బెంగాల్ టైగర్")).
- జాతీయ వృక్షం: [మర్రిచెట్టు](https://te.wikipedia.org/wiki/మర్రిచెట్టు "మర్రిచెట్టు").
- జాతీయ క్రీడ: హాకీ
- జాతీయ పుష్పం: [కమలము](https://te.wikipedia.org/wiki/కమలము?action=edit&redlink=1 "కమలము") (తామర)
- జాతీయ క్యాలెండర్: [శక క్యాలెండర్](https://te.wikipedia.org/wiki/శక_క్యాలెండర్ "శక క్యాలెండర్") (శక సం. పు క్యాలెండర్)
- జాతీయ ఫలం: [మామిడి పండు](https://te.wikipedia.org/wiki/మామిడి_పండు "మామిడి పండు")

## శెలవు దినాలు

ప్రధాన వ్యాసం: [భారతదేశంలో సెలవుదినాలు](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశంలో_సెలవుదినాలు?action=edit&redlink=1 "భారతదేశంలో సెలవుదినాలు")
Category: ./వర్గం:Articles\_with\_hatnote\_templates\_targeting\_a\_nonexistent\_page

భారతదేశంలో జాతీయ శెలవుదినాలు మూడే. పండుగలు, పర్వదినాలు, నాయకుల జన్మదినాలకు సంబంధించిన ఇతర శెలవుదినాలు ఆయా రాష్ట్రాల పరిధిలో ఉంటాయి.

| తేదీ | శెలవుదినము | విశేషము |
| --- | --- | --- |
| [జనవరి 26](https://te.wikipedia.org/wiki/జనవరి_26 "జనవరి 26") | [గణతంత్ర దినోత్సవం](https://te.wikipedia.org/wiki/గణతంత్ర_దినోత్సవం "గణతంత్ర దినోత్సవం") | [1950లో](https://te.wikipedia.org/wiki/1950 "1950") ఈ రోజున భారతదేశం గణతంత్ర దేశమైనది. |
| [ఆగష్టు 15](https://te.wikipedia.org/wiki/ఆగష్టు_15 "ఆగష్టు 15") | [స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం](https://te.wikipedia.org/wiki/స్వాతంత్ర్య_దినోత్సవం "స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం") | [1947లో](https://te.wikipedia.org/wiki/1947 "1947") ఈ రోజున భారతదేశానికి బ్రిటీష్‌ పరిపాలన నుండి స్వాతంత్ర్యం లభించింది. |
| [అక్టోబర్ 2](https://te.wikipedia.org/wiki/అక్టోబర్_2 "అక్టోబర్ 2") | [గాంధీ జయంతి](https://te.wikipedia.org/wiki/గాంధీ_జయంతి "గాంధీ జయంతి") | [మహాత్మా గాంధీ](https://te.wikipedia.org/wiki/మహాత్మా_గాంధీ "మహాత్మా గాంధీ") జన్మ దినోత్సవం. |

## అల్ప విషయాలు

- వాహనాలు రోడ్డుకు ఎడమ పక్కన నడుస్తాయి. డ్రైవరు స్థానం వాహనంలో కుడి పక్కన ఉంటుంది.
- భారతీయులు మాట్లాడే: హిందీ; బెంగాలీ; మరాఠీ; తెలుగు; తమిళం; ఉర్దూ; కన్నడ; మలయాళం; ఒరియా; పంజాబీ; అస్సామీ; మైథిలి; కాశ్మీరీ; నేపాలీ; సింధ్; కొంకణి; మణిపురి.
- తేది పద్ధతి:
- సంఖ్యా మానం: 10,000,000 = 1 [కోటి](https://te.wikipedia.org/wiki/కోటి "కోటి"). 100,000 = 1 [లక్ష](https://te.wikipedia.org/wiki/లక్ష "లక్ష").
- పోస్టలు కోడు ([PIN](https://te.wikipedia.org/wiki/PIN?action=edit&redlink=1 "PIN")): 6 అంకెలు.
- అధికారిక కొలమానం: [SI](https://te.wikipedia.org/wiki/SI?action=edit&redlink=1 "SI")
- [విద్యుత్ సరఫరా](https://te.wikipedia.org/wiki/విద్యుచ్ఛక్తి "విద్యుచ్ఛక్తి") 230 V; 50 HZ
- [విద్యుత్ ప్లగ్గులు](https://te.wikipedia.org/wiki/విద్యుత్_ప్లగ్గు?action=edit&redlink=1 "విద్యుత్ ప్లగ్గు"): Type C, D & M (CEE 7/16; CEE 7/17; BS 546)
- [టెలివిజన్](https://te.wikipedia.org/wiki/టెలివిజన్ "టెలివిజన్") సిగ్నలు: [PAL](https://te.wikipedia.org/wiki/PAL?action=edit&redlink=1 "PAL") B/G
- ఆర్ధిక సంవత్సరం [ఏప్రిల్ 1](https://te.wikipedia.org/wiki/ఏప్రిల్_1 "ఏప్రిల్ 1") న మొదలవుతుంది.

## ఇవికూడా చూడండి

- [భారతదేశ బడ్జెట్](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశ_బడ్జెట్ "భారతదేశ బడ్జెట్")
- [భారతదేశ వాతావరణం](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశ_వాతావరణం "భారతదేశ వాతావరణం")
- [భారత జాతీయ వనాలు](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశంలో_జాతీయ_వనాలు "భారతదేశంలో జాతీయ వనాలు")
- [భారతదేశపు రాజకీయ పార్టీలు](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశ_రాజకీయ_పార్టీల_జాబితా "భారతదేశ రాజకీయ పార్టీల జాబితా")
- [భారతీయ నగరాలు, పట్టణాలు](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతీయ_నగరాలు,_పట్టణాలు?action=edit&redlink=1 "భారతీయ నగరాలు, పట్టణాలు;")
- [భారతదేశంలో మతాలు](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశంలో_మతాలు?action=edit&redlink=1 "భారతదేశంలో మతాలు")
- [భారత్‌లో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాల జాబితా](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశంలోని_ప్రపంచ_వారసత్వ_ప్రదేశాల_జాబితా "భారతదేశంలోని ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాల జాబితా")
- [భారతీయుల ఇంటిపేర్లు](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతీయుల_ఇంటి_పేర్లు "భారతీయుల ఇంటి పేర్లు")
- [భారతీయ వంటకాలు](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతీయ_వంటకాలు "భారతీయ వంటకాలు")
- [భారతదేశ చరిత్ర](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశ_చరిత్ర "భారతదేశ చరిత్ర")
- [భారతీయ సంస్కృతి](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతీయ_సంస్కృతి "భారతీయ సంస్కృతి")
- [భారతీయ చిత్రకళ](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతీయ_చిత్రకళ "భారతీయ చిత్రకళ")
- [భారతీయ మహిళా వ్యాపారవేత్తల జాబితా](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతీయ_మహిళా_వ్యాపారవేత్తల_జాబితా "భారతీయ మహిళా వ్యాపారవేత్తల జాబితా")
- [భారత అమెరికా సంబంధాలు](https://te.wikipedia.org/wiki/భారత_అమెరికా_సంబంధాలు "భారత అమెరికా సంబంధాలు")
- [ఇండియాలో ఇ- పరిపాలన](https://te.wikipedia.org/wiki/ఇండియాలో_ఇ-_పరిపాలన "ఇండియాలో ఇ- పరిపాలన")
- [భారతదేశంలోని మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతాల జాబితా](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశంలోని_మెట్రోపాలిటన్_ప్రాంతాల_జాబితా "భారతదేశంలోని మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతాల జాబితా")
- [భారతీయ భాషలు – మాట్లాడే ప్రజల సంఖ్య](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతీయ_భాషలు_–_మాట్లాడే_ప్రజల_సంఖ్య?action=edit&redlink=1 "భారతీయ భాషలు – మాట్లాడే ప్రజల సంఖ్య")
- [భారతీయ శిల్పకళ](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతీయ_శిల్పకళ?action=edit&redlink=1 "భారతీయ శిల్పకళ")
- [భారతదేశ ఆర్ధిక వ్యవస్థ](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశ_ఆర్ధిక_వ్యవస్థ "భారతదేశ ఆర్ధిక వ్యవస్థ")
- [కరంతై తమిళ సంఘం](https://te.wikipedia.org/wiki/కరంతై_తమిళ_సంఘం "కరంతై తమిళ సంఘం")
- [రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం, 1956](https://te.wikipedia.org/wiki/రాష్ట్రాల_పునర్వ్యవస్థీకరణ_చట్టం,_1956 "రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం, 1956")
- [వలస భారతదేశం](https://te.wikipedia.org/wiki/వలస_భారతదేశం "వలస భారతదేశం")
- [భారత జాతీయవాదం](https://te.wikipedia.org/wiki/భారత_జాతీయవాదం "భారత జాతీయవాదం")
- [వెల్లూరు తిరుగుబాటు](https://te.wikipedia.org/wiki/వెల్లూరు_తిరుగుబాటు "వెల్లూరు తిరుగుబాటు")
- [శరద్ అరవింద్ బాబ్డే](https://te.wikipedia.org/wiki/శరద్_అరవింద్_బాబ్డే "శరద్ అరవింద్ బాబ్డే")
- [భారతదేశంలోని ప్రాచ్య పరిశోధనా సంస్థలు](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశంలోని_ప్రాచ్య_పరిశోధనా_సంస్థలు "భారతదేశంలోని ప్రాచ్య పరిశోధనా సంస్థలు")
- [భారతదేశ చరిత్ర – ముఖ్యమైన ఘట్టాలు](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశ_చరిత్ర_–_ముఖ్యమైన_ఘట్టాలు?action=edit&redlink=1 "భారతదేశ చరిత్ర – ముఖ్యమైన ఘట్టాలు")
- [భారతదేశ సైనిక చరిత్ర](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశ_సైనిక_చరిత్ర "భారతదేశ సైనిక చరిత్ర")

## చిత్రమాలిక

- [![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a0/LakshadweepIsland.jpg/120px-LakshadweepIsland.jpg)](https://te.wikipedia.org/wiki/దస్త్రం:LakshadweepIsland.jpg)
- [![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cb/Bekalfortbeach.JPG/120px-Bekalfortbeach.JPG)](https://te.wikipedia.org/wiki/దస్త్రం:Bekalfortbeach.JPG)
- [![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c5/India_Goa_Coastline_Tiracol.jpg/120px-India_Goa_Coastline_Tiracol.jpg)](https://te.wikipedia.org/wiki/దస్త్రం:India_Goa_Coastline_Tiracol.jpg)
- [![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/71/India_Goa_Arambol_Beach.jpg/120px-India_Goa_Arambol_Beach.jpg)](https://te.wikipedia.org/wiki/దస్త్రం:India_Goa_Arambol_Beach.jpg)
- [![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d5/India_gate.jpg/120px-India_gate.jpg)](https://te.wikipedia.org/wiki/దస్త్రం:India_gate.jpg)
- [![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/06/View_of_Lotus_Temple_in_New_Delhi.jpg/120px-View_of_Lotus_Temple_in_New_Delhi.jpg)](https://te.wikipedia.org/wiki/దస్త్రం:View_of_Lotus_Temple_in_New_Delhi.jpg)
- [![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c8/Taj_Mahal_in_March_2004.jpg/120px-Taj_Mahal_in_March_2004.jpg)](https://te.wikipedia.org/wiki/దస్త్రం:Taj_Mahal_in_March_2004.jpg)
- [![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Bangalore_HighCourt.jpg/120px-Bangalore_HighCourt.jpg)](https://te.wikipedia.org/wiki/దస్త్రం:Bangalore_HighCourt.jpg)
- [![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/ChennaiCentral2.JPG/120px-ChennaiCentral2.JPG)](https://te.wikipedia.org/wiki/దస్త్రం:ChennaiCentral2.JPG)
- [![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cc/St_Paul%27s_Cathedral%2C_Kolkata.jpg/120px-St_Paul%27s_Cathedral%2C_Kolkata.jpg)](https://te.wikipedia.org/wiki/దస్త్రం:St_Paul's_Cathedral,_Kolkata.jpg)
- [![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/23/Victoria_memorial_hall.jpg/120px-Victoria_memorial_hall.jpg)](https://te.wikipedia.org/wiki/దస్త్రం:Victoria_memorial_hall.jpg)
- [![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a3/Vidyasagar_Setu.jpg/120px-Vidyasagar_Setu.jpg)](https://te.wikipedia.org/wiki/దస్త్రం:Vidyasagar_Setu.jpg)
- [![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f5/DelhiMetro.jpg/120px-DelhiMetro.jpg)](https://te.wikipedia.org/wiki/దస్త్రం:DelhiMetro.jpg)
- [![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5e/Mumbai_terminal_1b.jpg/120px-Mumbai_terminal_1b.jpg)](https://te.wikipedia.org/wiki/దస్త్రం:Mumbai_terminal_1b.jpg)
- [![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ee/Chennai_local_14003.jpg/120px-Chennai_local_14003.jpg)](https://te.wikipedia.org/wiki/దస్త్రం:Chennai_local_14003.jpg)
- [![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/64/SU-30MKI_India.jpg/120px-SU-30MKI_India.jpg)](https://te.wikipedia.org/wiki/దస్త్రం:SU-30MKI_India.jpg)
- [![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a8/Indian_Army_T-90.jpg/120px-Indian_Army_T-90.jpg)](https://te.wikipedia.org/wiki/దస్త్రం:Indian_Army_T-90.jpg)
- [![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c6/Ins_mumbai-Fremantle-2001.jpg/120px-Ins_mumbai-Fremantle-2001.jpg)](https://te.wikipedia.org/wiki/దస్త్రం:Ins_mumbai-Fremantle-2001.jpg)
- [![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/96/Agni-II_missile_%28Republic_Day_Parade_2004%29.jpeg/120px-Agni-II_missile_%28Republic_Day_Parade_2004%29.jpeg)](https://te.wikipedia.org/wiki/దస్త్రం:Agni-II_missile_(Republic_Day_Parade_2004).jpeg)
- [![ సర్దార్ పటేల్ విగ్రహం](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/07/Statue_of_Unity.jpg/120px-Statue_of_Unity.jpg)](https://te.wikipedia.org/wiki/దస్త్రం:Statue_of_Unity.jpg)

## గమనికలు

1. [↑](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_ref-5) "[...] *జనగణమన* జాతీయగీతం తో పాటు దేశ స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో ప్రముఖ పాత్ర వహించిన వందేమాతరం సమాన స్థాయి కలిగివుంది. "([Constituent Assembly of India 1950](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#CITEREFConstituent_Assembly_of_India1950)) harv error: no target: CITEREFConstituent\_Assembly\_of\_India1950 ([help](https://te.wikipedia.org/wiki/వర్గం:Harv_and_Sfn_template_errors "వర్గం:Harv and Sfn template errors"))
   Category: ./వర్గం:Harv\_and\_Sfn\_no-target\_errors
   .
2. [↑](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_ref-8) According to [Part XVII of the Constitution of India](https://te.wikipedia.org/wiki/Part_XVII_of_the_Constitution_of_India?action=edit&redlink=1 "Part XVII of the Constitution of India"), [Hindi](https://te.wikipedia.org/wiki/Standard_Hindi?action=edit&redlink=1 "Standard Hindi") in the [Devanagari](https://te.wikipedia.org/wiki/Devanagari?action=edit&redlink=1 "Devanagari") script is the [official language](https://te.wikipedia.org/wiki/Official_language?action=edit&redlink=1 "Official language") of the Union, along with [English](https://te.wikipedia.org/wiki/Indian_English?action=edit&redlink=1 "Indian English") as an additional official language.[[5]](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_note-FOOTNOTEMinistry_of_Home_Affairs_1960-6)[[1]](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_note-FOOTNOTENational_Informatics_Centre2005-1)[[6]](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_note-india.gov.in2-7) [States and union territories](https://te.wikipedia.org/wiki/States_and_union_territories_of_India "States and union territories of India") can have a different official language of their own other than Hindi or English.
3. [↑](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_ref-16) Different sources give widely differing figures, primarily based on how the terms "language" and "dialect" are defined and grouped. Ethnologue, produced by the Christian evangelist organisation SIL International, lists 461 tongues for India (out of 6,912 worldwide), 447 of which are living, while 14 are extinct.[[12]](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_note-Ethnologue-14)[[13]](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_note-Ethnologue2-15)
4. [↑](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_ref-18) "The country's exact size is subject to debate because some borders are disputed. The Indian government lists the total area as 3,287,260 km2 (1,269,220 sq mi) and the total land area as 3,060,500 km2 (1,181,700 sq mi); the United Nations lists the total area as 3,287,263 km2 (1,269,219 sq mi) and total land area as 2,973,190 km2 (1,147,960 sq mi)."([Library of Congress 2004](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#CITEREFLibrary_of_Congress2004)) harv error: no target: CITEREFLibrary\_of\_Congress2004 ([help](https://te.wikipedia.org/wiki/వర్గం:Harv_and_Sfn_template_errors "వర్గం:Harv and Sfn template errors"))
   Category: ./వర్గం:Harv\_and\_Sfn\_no-target\_errors
   .
5. [↑](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_ref-25) See [Date and time notation in India](https://te.wikipedia.org/wiki/Date_and_time_notation_in_India?action=edit&redlink=1 "Date and time notation in India").

## మూలాలు

1. [1](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_ref-FOOTNOTENational_Informatics_Centre2005_1-0) [2](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_ref-FOOTNOTENational_Informatics_Centre2005_1-1) [3](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_ref-FOOTNOTENational_Informatics_Centre2005_1-2) [National Informatics Centre 2005](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#CITEREFNational_Informatics_Centre2005). sfn error: no target: CITEREFNational\_Informatics\_Centre2005 ([help](https://te.wikipedia.org/wiki/వర్గం:Harv_and_Sfn_template_errors "వర్గం:Harv and Sfn template errors"))
   Category: ./వర్గం:Harv\_and\_Sfn\_no-target\_errors
2. [1](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_ref-india.gov.in_2-0) [2](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_ref-india.gov.in_2-1) [3](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_ref-india.gov.in_2-2) [4](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_ref-india.gov.in_2-3) ["National Symbols | National Portal of India"](https://web.archive.org/web/20170204121208/https://india.gov.in/india-glance/national-symbols). India.gov.in. [the original](https://india.gov.in/india-glance/national-symbols) నుండి 4 February 2017 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 1 March 2017. "The National Anthem of India Jana Gana Mana, composed originally in Bengali by Rabindranath Tagore, was adopted in its Hindi version by the Constituent Assembly as the National Anthem of India on 24 January 1950."
3. [↑](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_ref-tatsama_3-0) ["National anthem of India: a brief on 'Jana Gana Mana'"](https://web.archive.org/web/20190417194530/https://www.news18.com/news/india/national-anthem-of-india-a-brief-on-jana-gana-mana-498576.html). [News18](https://te.wikipedia.org/wiki/News18_India?action=edit&redlink=1 "News18 India"). [the original](https://www.news18.com/news/india/national-anthem-of-india-a-brief-on-jana-gana-mana-498576.html) నుండి 17 April 2019 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 7 June 2019.
4. [↑](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_ref-FOOTNOTEWolpert20031_4-0) [Wolpert 2003](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#CITEREFWolpert2003), p. 1. sfn error: no target: CITEREFWolpert2003 ([help](https://te.wikipedia.org/wiki/వర్గం:Harv_and_Sfn_template_errors "వర్గం:Harv and Sfn template errors"))
   Category: ./వర్గం:Harv\_and\_Sfn\_no-target\_errors
5. [↑](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_ref-FOOTNOTEMinistry_of_Home_Affairs_1960_6-0) [Ministry of Home Affairs 1960](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#CITEREFMinistry_of_Home_Affairs_1960). sfn error: no target: CITEREFMinistry\_of\_Home\_Affairs\_1960 ([help](https://te.wikipedia.org/wiki/వర్గం:Harv_and_Sfn_template_errors "వర్గం:Harv and Sfn template errors"))
   Category: ./వర్గం:Harv\_and\_Sfn\_no-target\_errors
6. [↑](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_ref-india.gov.in2_7-0) ["Profile | National Portal of India"](https://web.archive.org/web/20130830064815/http://india.gov.in/india-glance/profile). India.gov.in. [the original](https://india.gov.in/india-glance/profile) నుండి 30 August 2013 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 23 August 2013.
7. [↑](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_ref-9) ["Constitutional Provisions – Official Language Related Part-17 of the Constitution of India"](https://rajbhasha.gov.in/en/constitutional-provisions). *[Government of India](https://te.wikipedia.org/wiki/Government_of_India "Government of India")* (in హిందీ). ఒరిజినల్ నుండి 18 April 2021 న [ఆర్కైవు చెయ్యబడింది](https://web.archive.org/web/20210418112326/https://rajbhasha.gov.in/en/constitutional-provisions) చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 18 April 2021.
   Category: ./వర్గం:CS1\_హిందీ-language\_sources\_(hi)
8. [↑](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_ref-Times_News_Network_10-0) Khan, Saeed (25 January 2010). ["There's no national language in India: Gujarat High Court"](https://web.archive.org/web/20140318040319/http://timesofindia.indiatimes.com/india/Theres-no-national-language-in-India-Gujarat-High-Court/articleshow/5496231.cms). *[The Times of India](https://te.wikipedia.org/wiki/The_Times_of_India "The Times of India")*. [the original](http://timesofindia.indiatimes.com/india/Theres-no-national-language-in-India-Gujarat-High-Court/articleshow/5496231.cms) నుండి 18 March 2014 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 5 May 2014.
9. [↑](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_ref-NoneNtl_11-0) ["Learning with the Times: India doesn't have any 'national language'"](https://web.archive.org/web/20171010085454/https://timesofindia.indiatimes.com/india/Learning-with-the-Times-India-doesnt-have-any-national-language/articleshow/5234047.cms). [the original](http://timesofindia.indiatimes.com/india/Learning-with-the-Times-India-doesnt-have-any-national-language/articleshow/5234047.cms) నుండి 10 October 2017 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
10. [↑](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_ref-Press_Trust_of_India_12-0) Press Trust of India (25 January 2010). ["Hindi, not a national language: Court"](https://web.archive.org/web/20140704084339/http://www.thehindu.com/news/national/hindi-not-a-national-language-court/article94695.ece). *[The Hindu](https://te.wikipedia.org/wiki/The_Hindu "The Hindu")*. Ahmedabad. [the original](http://www.thehindu.com/news/national/hindi-not-a-national-language-court/article94695.ece) నుండి 4 July 2014 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 23 December 2014.
11. [↑](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_ref-langoff_13-0) ["Report of the Commissioner for linguistic minorities: 50th report (July 2012 to June 2013)"](https://web.archive.org/web/20160708012438/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf) (PDF). Commissioner for Linguistic Minorities, Ministry of Minority Affairs, Government of India. [the original](http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf) (PDF) నుండి 8 July 2016 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 26 December 2014.
12. [↑](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_ref-Ethnologue_14-0) Lewis, M. Paul; Simons, Gary F.; Fennig, Charles D., eds. (2014). ["Ethnologue: Languages of the World (Seventeenth edition) : India"](http://www.ethnologue.com/country/IN). Dallas, Texas: SIL International. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 15 December 2014.
13. [↑](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_ref-Ethnologue2_15-0) [Ethnologue : Languages of the World (Seventeenth edition) : Statistical Summaries](http://archive.ethnologue.com/15/ethno_docs/distribution.asp?by=area) [Archived](https://web.archive.org/web/20141217151950/http://archive.ethnologue.com/15/ethno_docs/distribution.asp?by=area) 17 డిసెంబరు 2014 at the [Wayback Machine](https://te.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine")
    Category: ./వర్గం:Webarchive\_template\_wayback\_links
    . Retrieved 17 December 2014.
14. [1](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_ref-Census2011religion_17-0) [2](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_ref-Census2011religion_17-1) ["C −1 Population by religious community – 2011"](https://web.archive.org/web/20150825155850/http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01/DDW00C-01%20MDDS.XLS). Office of the Registrar General & Census Commissioner. [the original](http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01/DDW00C-01%20MDDS.XLS) నుండి 25 August 2015 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 25 August 2015.
15. [↑](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_ref-UN_WPP_19-0) ["World Population Prospects: The 2017 Revision"](https://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/). *ESA.UN.org* (custom data acquired via website). [United Nations Department of Economic and Social Affairs](https://te.wikipedia.org/wiki/United_Nations_Department_of_Economic_and_Social_Affairs?action=edit&redlink=1 "United Nations Department of Economic and Social Affairs"), Population Division. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 10 September 2017.
16. [↑](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_ref-20) ["Population Enumeration Data (Final Population)"](https://web.archive.org/web/20160522213913/http://www.censusindia.gov.in/2011census/population_enumeration.html). *2011 Census Data*. Office of the Registrar General & Census Commissioner, India. [the original](http://www.censusindia.gov.in/2011census/population_enumeration.html) నుండి 22 May 2016 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 17 June 2016.
17. [↑](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_ref-21) ["A – 2 Decadal Variation in Population Since 1901"](https://web.archive.org/web/20160430213141/http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/A-2_Data_Tables/00%20A%202-India.pdf) (PDF). *2011 Census Data*. Office of the Registrar General & Census Commissioner, India. [the original](http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/A-2_Data_Tables/00%20A%202-India.pdf) (PDF) నుండి 30 April 2016 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 17 June 2016.
18. [1](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_ref-imf2_22-0) [2](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_ref-imf2_22-1) [3](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_ref-imf2_22-2) [4](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_ref-imf2_22-3) ["World Economic Outlook Database, April 2021"](https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/April/weo-report?c=534,&s=NGDP_R,NGDP_RPCH,NGDP,NGDPD,PPPGDP,NGDP_D,NGDPRPC,NGDPRPPPPC,NGDPPC,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2019&ey=2026&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1). *IMF.org*. [International Monetary Fund](https://te.wikipedia.org/wiki/International_Monetary_Fund "International Monetary Fund"). April 2021. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 6 April 2021.
19. [↑](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_ref-23) ["Income Gini coefficient"](https://web.archive.org/web/20100610232357/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2172.html). *[United Nations Development Programme](https://te.wikipedia.org/wiki/United_Nations_Development_Programme?action=edit&redlink=1 "United Nations Development Programme")*. [the original](http://hdr.undp.org/en/content/income-gini-coefficient) నుండి 10 June 2010 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 14 January 2017.
20. [↑](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_ref-UNHDR_24-0) ["Human Development Report 2020"](http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf) (PDF) (in ఇంగ్లీష్). [United Nations Development Programme](https://te.wikipedia.org/wiki/United_Nations_Development_Programme?action=edit&redlink=1 "United Nations Development Programme"). 15 December 2020. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 15 December 2020.
    Category: ./వర్గం:CS1\_ఇంగ్లీష్-language\_sources\_(en)
21. [↑](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_ref-26) ["భారతదేశం - ఉనికి"](https://pratibha.eenadu.net/tspsc/lesson/group-ii/paper-i/telugumedium/india-existence/2-1016-240-501-866-625-3525-22534-23040005261). *EENADU PRATIBHA*. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2024-04-29.
22. [↑](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_ref-27) ["Census India 2011 - Population, Religion, Cast data as per Census 2011"](https://www.censusindia.co.in/). *www.censusindia.co.in* (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2023-08-16.
    Category: ./వర్గం:CS1\_అమెరికన్\_ఇంగ్లీష్-language\_sources\_(en-us)
23. [↑](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_ref-28) ["Global Muslim population estimated at 1.57 billion"](https://web.archive.org/web/20130601012428/http://www.thehindu.com/features/friday-review/religion/global-muslim-population-estimated-at-157-billion/article30568.ece). *The Hindu*. 8 October 2009. [the original](http://www.thehindu.com/features/friday-review/religion/global-muslim-population-estimated-at-157-billion/article30568.ece) నుండి 1 June 2013 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
24. [↑](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#cite_ref-29) ["India Chapter Summary 2012"](https://web.archive.org/web/20140407100620/http://www.uscirf.gov/sites/default/files/resources/2012ARChapters/india%202012%20two-pager.pdf) (PDF). United States Commission on International Religious Freedom. [the original](http://www.uscirf.gov/sites/default/files/resources/2012ARChapters/india%202012%20two-pager.pdf) (PDF) నుండి 7 April 2014 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.

## ఉపయుక్త గ్రంథాలు

- *మనోరమ ఇయర్ బుక్ 2003* – [ISBN 81-900461-8-7](Special:BookSources/8190046187)
- *డిస్కవరీ ఆఫ్ ఇండియా* — [జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ](https://te.wikipedia.org/wiki/జవహర్‌లాల్_నెహ్రూ "జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ")—[ISBN 0-19-562359-2](Special:BookSources/0195623592)
- *లోన్లీ ప్లానెట్ ఇండియా* — [ISBN 1-74059-421-5](Special:BookSources/1740594215)

## వెలుపలి లంకెలు

- [Ethnologue report on Languages of India](http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=India)
- [CIA — The World Factbook — India](https://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/in.html) [Archived](https://web.archive.org/web/20050507064037/http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/in.html) 2005-05-07 at the [Wayback Machine](https://te.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine")
  Category: ./వర్గం:Webarchive\_template\_wayback\_links
  — [CIA](https://te.wikipedia.org/wiki/CIA?action=edit&redlink=1 "CIA")'s Factbook on India
- [Country Profile: India](http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/country_profiles/1154019.stm)  — [BBC](https://te.wikipedia.org/wiki/BBC "BBC")'s Country Profile on India
- [పర్యాటక సమాచారం](http://www.countryguide.com/India/)
- [భారత చారిత్రక పటం](https://homepages.rootsweb.com/~poyntz/India/maps.html)
- [భారత రాష్ట్రాలు](http://www.statoids.com/uin.html)
- [స్టేటాయిడ్స్](http://www.statoids.com/statoids.html)

### అధికారక వెబ్సైట్లు

- [భారత ప్రభుత్వ వెబ్ చిరునామాలు](http://goidirectory.nic.in)
- [రాష్ట్రపతి అధికారిక వెబ్‌సైటు](http://presidentofindia.nic.in)
- [భారత పార్లమెంటు అధికారిక వెబ్‌సైటు](http://parliamentofindia.nic.in)
- [రక్షణ శాఖ అధికారిక వెబ్‌సైటు](http://mod.nic.in)
- [జనగణన అధికారి](http://www.censusindia.net)
- [సుప్రీం కోర్టు](http://supremecourtofindia.nic.in)
- [విదేశీ వ్యవహారాల శాఖ](http://www.mea.gov.in)

## పాద పీఠిక

[**^**](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం#ref_jammu) [జమ్మూ కాశ్మీరు](https://te.wikipedia.org/wiki/జమ్మూ_కాశ్మీరు "జమ్మూ కాశ్మీరు") పూర్తిగా భారత్‌లో భాగమేనని భారత ప్రభుత్వం భావిస్తున్నది. ఈ రాష్ట్రానికి [ఆఫ్ఘనిస్తాన్](https://te.wikipedia.org/wiki/ఆఫ్ఘనిస్తాన్ "ఆఫ్ఘనిస్తాన్") కూడా ఒక సరిహద్దుగా ఉంది. [1948లో](https://te.wikipedia.org/wiki/1948 "1948") [ఐక్యరాజ్యసమితి](https://te.wikipedia.org/wiki/ఐక్యరాజ్యసమితి "ఐక్యరాజ్యసమితి") కుదిర్చిన సంధి ప్రకారం భారత, పాక్ అధీనంలో ఉన్న భూభాగం యథాతథ స్థితి కొనసాగుతోంది. ఈ కారణంగా, ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌కు సరిహద్దుగా నున్న ఈ రాష్ట్రపు భూభాగం ప్రస్తుతం పాకిస్తాన్ ఆధీనములో ఉంది.

‹ The [template](https://te.wikipedia.org/wiki/సహాయం:Template "సహాయం:Template") below (*[Template group](https://te.wikipedia.org/wiki/మూస:Template_group "మూస:Template group")*) is being considered for merging. See [templates for discussion](https://te.wikipedia.org/wiki/వికీపీడియా:Templates_for_discussion/Log/2025_ఏప్రిల్_5?action=edit&redlink=1#Template:Template_group "వికీపీడియా:Templates for discussion/Log/2025 ఏప్రిల్ 5") to help reach a consensus. ›

|  |
| --- |
| **భౌగోళిక స్థానం** |
| | - [v](https://te.wikipedia.org/wiki/మూస:దక్షిణ_ఆసియా "మూస:దక్షిణ ఆసియా") - [t](https://te.wikipedia.org/wiki/మూస_చర్చ:దక్షిణ_ఆసియా?action=edit&redlink=1 "మూస చర్చ:దక్షిణ ఆసియా") - [e](https://te.wikipedia.org/wiki/ప్రత్యేక:EditPage/మూస:దక్షిణ_ఆసియా "ప్రత్యేక:EditPage/మూస:దక్షిణ ఆసియా")  [దక్షిణ ఆసియా](https://te.wikipedia.org/wiki/దక్షిణాసియా "దక్షిణాసియా") [దేశాలు](https://te.wikipedia.org/wiki/ప్రపంచదేశాలు "ప్రపంచదేశాలు") | | | --- | --- | | [బంగ్లాదేశ్](https://te.wikipedia.org/wiki/బంగ్లాదేశ్ "బంగ్లాదేశ్") **·**  [భూటాన్](https://te.wikipedia.org/wiki/భూటాన్ "భూటాన్") **·**  [భారత దేశము](https://te.wikipedia.org/wiki/భారత_దేశము "భారత దేశము") **·**  [మాల్దీవులు](https://te.wikipedia.org/wiki/మాల్దీవులు "మాల్దీవులు") **·**  [నేపాల్](https://te.wikipedia.org/wiki/నేపాల్ "నేపాల్") **·**  [పాకిస్తాన్](https://te.wikipedia.org/wiki/పాకిస్తాన్ "పాకిస్తాన్") **·**  [శ్రీలంక](https://te.wikipedia.org/wiki/శ్రీలంక "శ్రీలంక")  *కొన్నిసార్లు ఈ దేశాలను కూడా దక్షిణాసియా దేశాలుగా పరిగణిస్తారు:  [ఆఫ్ఘనిస్తాన్](https://te.wikipedia.org/wiki/ఆఫ్ఘనిస్తాన్ "ఆఫ్ఘనిస్తాన్") • [ఇరాన్](https://te.wikipedia.org/wiki/ఇరాన్ "ఇరాన్") • [మయన్మార్](https://te.wikipedia.org/wiki/మయన్మార్ "మయన్మార్") • [British Indian Ocean Territory](https://te.wikipedia.org/wiki/British_Indian_Ocean_Territory?action=edit&redlink=1 "British Indian Ocean Territory") • [టిబెట్](https://te.wikipedia.org/wiki/టిబెట్ "టిబెట్")* | |    | - [v](https://te.wikipedia.org/wiki/మూస:ఆసియా "మూస:ఆసియా") - [t](https://te.wikipedia.org/wiki/మూస_చర్చ:ఆసియా?action=edit&redlink=1 "మూస చర్చ:ఆసియా") - [e](https://te.wikipedia.org/wiki/ప్రత్యేక:EditPage/మూస:ఆసియా "ప్రత్యేక:EditPage/మూస:ఆసియా")  **[ఆసియా](https://te.wikipedia.org/wiki/ఆసియా "ఆసియా") దేశాలు** | | | | --- | --- | --- | | [ఆఫ్ఘనిస్తాన్](https://te.wikipedia.org/wiki/ఆఫ్ఘనిస్తాన్ "ఆఫ్ఘనిస్తాన్") **·**  [ఆర్మేనియా](https://te.wikipedia.org/wiki/ఆర్మేనియా "ఆర్మేనియా") **·**  [అజెర్‌బైజాన్](https://te.wikipedia.org/wiki/అజెర్‌బైజాన్ "అజెర్‌బైజాన్")1 **·**  [బహ్రయిన్](https://te.wikipedia.org/wiki/బహ్రయిన్ "బహ్రయిన్") **·**  [బంగ్లాదేశ్](https://te.wikipedia.org/wiki/బంగ్లాదేశ్ "బంగ్లాదేశ్") **·**  [భూటాన్](https://te.wikipedia.org/wiki/భూటాన్ "భూటాన్") **·**  [బ్రూనై](https://te.wikipedia.org/wiki/బ్రూనై "బ్రూనై") **·**  [కంబోడియా](https://te.wikipedia.org/wiki/కంబోడియా "కంబోడియా") **·**  [చైనా](https://te.wikipedia.org/wiki/చైనా "చైనా") **·**  [తూర్పు తైమూర్](https://te.wikipedia.org/wiki/తూర్పు_తైమూర్ "తూర్పు తైమూర్") **·**  [సైప్రస్](https://te.wikipedia.org/wiki/సైప్రస్ "సైప్రస్")1 **·**  [జార్జియా (దేశం)](https://te.wikipedia.org/wiki/జార్జియా_(దేశం) "జార్జియా (దేశం)")1 **·**  [భారత దేశము](https://te.wikipedia.org/wiki/భారత_దేశము "భారత దేశము") **·**  [ఇండొనేషియా](https://te.wikipedia.org/wiki/ఇండొనేషియా "ఇండొనేషియా") **·**  [ఇరాన్](https://te.wikipedia.org/wiki/ఇరాన్ "ఇరాన్") **·**  [ఇరాక్](https://te.wikipedia.org/wiki/ఇరాక్ "ఇరాక్") **·**  [ఇస్రాయెల్](https://te.wikipedia.org/wiki/ఇస్రాయెల్ "ఇస్రాయెల్") **·**  [జపాన్](https://te.wikipedia.org/wiki/జపాన్ "జపాన్") **·**  [జోర్డాన్](https://te.wikipedia.org/wiki/జోర్డాన్ "జోర్డాన్") **·**  [కజకస్తాన్](https://te.wikipedia.org/wiki/కజకస్తాన్ "కజకస్తాన్")1 **·**  [దక్షిణ కొరియా](https://te.wikipedia.org/wiki/దక్షిణ_కొరియా "దక్షిణ కొరియా") **·**  [ఉత్తర కొరియా](https://te.wikipedia.org/wiki/ఉత్తర_కొరియా "ఉత్తర కొరియా") **·**  [కువైట్](https://te.wikipedia.org/wiki/కువైట్ "కువైట్") **·**  [కిర్గిజిస్తాన్](https://te.wikipedia.org/wiki/కిర్గిజిస్తాన్ "కిర్గిజిస్తాన్") **·**  [లావోస్](https://te.wikipedia.org/wiki/లావోస్ "లావోస్") **·**  [లెబనాన్](https://te.wikipedia.org/wiki/లెబనాన్ "లెబనాన్") **·**  [మలేషియా](https://te.wikipedia.org/wiki/మలేషియా "మలేషియా") **·**  [మాల్దీవులు](https://te.wikipedia.org/wiki/మాల్దీవులు "మాల్దీవులు") **·**  [మంగోలియా](https://te.wikipedia.org/wiki/మంగోలియా "మంగోలియా") **·**  [మయన్మార్](https://te.wikipedia.org/wiki/మయన్మార్ "మయన్మార్") **·**  [నేపాల్](https://te.wikipedia.org/wiki/నేపాల్ "నేపాల్") **·**  [ఒమన్](https://te.wikipedia.org/wiki/ఒమన్ "ఒమన్") **·**  [పాకిస్తాన్](https://te.wikipedia.org/wiki/పాకిస్తాన్ "పాకిస్తాన్") **·**  [ఫిలిప్పీన్స్](https://te.wikipedia.org/wiki/ఫిలిప్పీన్స్ "ఫిలిప్పీన్స్") **·**  [కతర్](https://te.wikipedia.org/wiki/కతర్ "కతర్") **·**  [రష్యా](https://te.wikipedia.org/wiki/రష్యా "రష్యా")1 **·**  [సౌదీఅరేబియా](https://te.wikipedia.org/wiki/సౌదీఅరేబియా "సౌదీఅరేబియా") **·**  [సింగపూర్](https://te.wikipedia.org/wiki/సింగపూర్ "సింగపూర్") **·**  [శ్రీలంక](https://te.wikipedia.org/wiki/శ్రీలంక "శ్రీలంక") **·**  [సిరియా](https://te.wikipedia.org/wiki/సిరియా "సిరియా") **·**  [తజికిస్తాన్](https://te.wikipedia.org/wiki/తజికిస్తాన్ "తజికిస్తాన్") **·**  [తైవాన్](https://te.wikipedia.org/wiki/తైవాన్ "తైవాన్") **·**  [థాయిలాండ్](https://te.wikipedia.org/wiki/థాయిలాండ్ "థాయిలాండ్") **·**  [టర్కీ](https://te.wikipedia.org/wiki/టర్కీ "టర్కీ")1 **·**  [టుర్క్‌మెనిస్తాన్](https://te.wikipedia.org/wiki/టుర్క్‌మెనిస్తాన్ "టుర్క్‌మెనిస్తాన్") **·**  [యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్](https://te.wikipedia.org/wiki/యునైటెడ్_అరబ్_ఎమిరేట్స్ "యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్") **·**  [ఉజ్బెకిస్తాన్](https://te.wikipedia.org/wiki/ఉజ్బెకిస్తాన్ "ఉజ్బెకిస్తాన్") **·**  [వియత్నాం](https://te.wikipedia.org/wiki/వియత్నాం "వియత్నాం") **·**  [యెమెన్](https://te.wikipedia.org/wiki/యెమెన్ "యెమెన్")1  1 ఐరోపా, ఆసియా - రెండు ఖండాలలోనూ విస్తరించిన దేశం. | |  |  Category: ./వర్గం:ఆసియా Category: ./వర్గం:ఆసియా\_దేశాలు    | - [v](https://te.wikipedia.org/wiki/మూస:భారతదేశ_రాష్ట్రాలు,_కేంద్రపాలిత_ప్రాంతాలు "మూస:భారతదేశ రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు") - [t](https://te.wikipedia.org/wiki/మూస_చర్చ:భారతదేశ_రాష్ట్రాలు,_కేంద్రపాలిత_ప్రాంతాలు?action=edit&redlink=1 "మూస చర్చ:భారతదేశ రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు") - [e](https://te.wikipedia.org/wiki/ప్రత్యేక:EditPage/మూస:భారతదేశ_రాష్ట్రాలు,_కేంద్రపాలిత_ప్రాంతాలు "ప్రత్యేక:EditPage/మూస:భారతదేశ రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు")  [భారతదేశం](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం) [రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశ_రాష్ట్రాలు,_కేంద్రపాలిత_ప్రాంతాలు "భారతదేశ రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు") | | | --- | --- | | [రాష్ట్రాలు](https://te.wikipedia.org/wiki/రాష్ట్రాలు "రాష్ట్రాలు") | [ఆంధ్రప్రదేశ్](https://te.wikipedia.org/wiki/ఆంధ్రప్రదేశ్ "ఆంధ్రప్రదేశ్") **·** [అరుణాచల్ ప్రదేశ్](https://te.wikipedia.org/wiki/అరుణాచల్_ప్రదేశ్ "అరుణాచల్ ప్రదేశ్") **·** [అసోం](https://te.wikipedia.org/wiki/అసోం "అసోం") **·** [బీహార్](https://te.wikipedia.org/wiki/బీహార్ "బీహార్") **·** [ఛత్తీస్‌గఢ్](https://te.wikipedia.org/wiki/ఛత్తీస్‌గఢ్ "ఛత్తీస్‌గఢ్") **·** [గోవా](https://te.wikipedia.org/wiki/గోవా "గోవా") **·** [గుజరాత్](https://te.wikipedia.org/wiki/గుజరాత్ "గుజరాత్") **·** [హర్యానా](https://te.wikipedia.org/wiki/హర్యానా "హర్యానా") **·** [హిమాచల్ ప్రదేశ్](https://te.wikipedia.org/wiki/హిమాచల్_ప్రదేశ్ "హిమాచల్ ప్రదేశ్") **·** [జార్ఖండ్](https://te.wikipedia.org/wiki/జార్ఖండ్ "జార్ఖండ్") **·** [కర్ణాటక](https://te.wikipedia.org/wiki/కర్ణాటక "కర్ణాటక") **·** [కేరళ](https://te.wikipedia.org/wiki/కేరళ "కేరళ") **·** [మధ్య ప్రదేశ్](https://te.wikipedia.org/wiki/మధ్య_ప్రదేశ్ "మధ్య ప్రదేశ్") **·** [మహారాష్ట్ర](https://te.wikipedia.org/wiki/మహారాష్ట్ర "మహారాష్ట్ర") **·** [మణిపూర్](https://te.wikipedia.org/wiki/మణిపూర్ "మణిపూర్") **·** [మేఘాలయ](https://te.wikipedia.org/wiki/మేఘాలయ "మేఘాలయ") **·** [మిజోరాం](https://te.wikipedia.org/wiki/మిజోరాం "మిజోరాం") **·** [నాగాలాండ్](https://te.wikipedia.org/wiki/నాగాలాండ్ "నాగాలాండ్") **·** [ఒరిస్సా](https://te.wikipedia.org/wiki/ఒరిస్సా "ఒరిస్సా") **·** [పంజాబ్](https://te.wikipedia.org/wiki/పంజాబ్ "పంజాబ్") **·** [రాజస్థాన్](https://te.wikipedia.org/wiki/రాజస్థాన్ "రాజస్థాన్") **·** [సిక్కిం](https://te.wikipedia.org/wiki/సిక్కిం "సిక్కిం") **·** [తమిళనాడు](https://te.wikipedia.org/wiki/తమిళనాడు "తమిళనాడు") **·** [తెలంగాణ](https://te.wikipedia.org/wiki/తెలంగాణ "తెలంగాణ")  **·**  [త్రిపుర](https://te.wikipedia.org/wiki/త్రిపుర "త్రిపుర") **·** [ఉత్తరాంచల్](https://te.wikipedia.org/wiki/ఉత్తరాంచల్ "ఉత్తరాంచల్") **·** [ఉత్తర ప్రదేశ్](https://te.wikipedia.org/wiki/ఉత్తర_ప్రదేశ్ "ఉత్తర ప్రదేశ్") **·** [పశ్చిమ బెంగాల్](https://te.wikipedia.org/wiki/పశ్చిమ_బెంగాల్ "పశ్చిమ బెంగాల్") | | **[కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు](https://te.wikipedia.org/wiki/కేంద్రపాలిత_ప్రాంతాలు "కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు")** | [అండమాన్ నికోబార్ దీవులు](https://te.wikipedia.org/wiki/అండమాన్_నికోబార్_దీవులు "అండమాన్ నికోబార్ దీవులు") **·** [చండీగఢ్](https://te.wikipedia.org/wiki/చండీగఢ్ "చండీగఢ్") **·** [దాద్రా నగరు హవేలీ, డామన్ డయ్యూ](https://te.wikipedia.org/wiki/దాద్రా_నగరు_హవేలీ,_డామన్_డయ్యూ "దాద్రా నగరు హవేలీ, డామన్ డయ్యూ") **·** [ఢిల్లీ](https://te.wikipedia.org/wiki/ఢిల్లీ "ఢిల్లీ") **·** [జమ్మూ కాశ్మీరు](https://te.wikipedia.org/wiki/జమ్మూ_కాశ్మీరు_(కేంద్రపాలిత_ప్రాంతం) "జమ్మూ కాశ్మీరు (కేంద్రపాలిత ప్రాంతం)") **·** [లడఖ్](https://te.wikipedia.org/wiki/లడఖ్ "లడఖ్") **·** [లక్షద్వీప్](https://te.wikipedia.org/wiki/లక్షద్వీప్ "లక్షద్వీప్") **·** [పుదుచ్చేరి](https://te.wikipedia.org/wiki/పుదుచ్చేరి "పుదుచ్చేరి") |    | - [v](https://te.wikipedia.org/wiki/మూస:జి_-15_దేశాలు "మూస:జి -15 దేశాలు") - [t](https://te.wikipedia.org/wiki/మూస_చర్చ:జి_-15_దేశాలు?action=edit&redlink=1 "మూస చర్చ:జి -15 దేశాలు") - [e](https://te.wikipedia.org/wiki/ప్రత్యేక:EditPage/మూస:జి_-15_దేశాలు "ప్రత్యేక:EditPage/మూస:జి -15 దేశాలు")  **జి -15 దేశాలు** | | | --- | --- | | [అల్జీరియా](https://te.wikipedia.org/wiki/అల్జీరియా "అల్జీరియా")  **·**  [అర్జెంటీనా](https://te.wikipedia.org/wiki/అర్జెంటీనా "అర్జెంటీనా")  **·**   [బ్రెజిల్](https://te.wikipedia.org/wiki/బ్రెజిల్ "బ్రెజిల్")   **·**  [చిలీ](https://te.wikipedia.org/wiki/చిలీ "చిలీ")  **·**  [ఈజిప్టు](https://te.wikipedia.org/wiki/ఈజిప్టు "ఈజిప్టు")  **·**  [భారతదేశం](https://te.wikipedia.org/wiki/భారతదేశం)  **·**  [ఇండోనేషియా](https://te.wikipedia.org/wiki/ఇండోనేషియా "ఇండోనేషియా")  **·**  [ఇరాన్](https://te.wikipedia.org/wiki/ఇరాన్ "ఇరాన్")  **·**  [జమైకా](https://te.wikipedia.org/wiki/జమైకా "జమైకా")  **·**  [కెన్యా](https://te.wikipedia.org/wiki/కెన్యా "కెన్యా")  **·**  [మలేషియా](https://te.wikipedia.org/wiki/మలేషియా "మలేషియా")  **·**  [మెక్సికో](https://te.wikipedia.org/wiki/మెక్సికో "మెక్సికో")  **·**  [నైజీరియా](https://te.wikipedia.org/wiki/నైజీరియా "నైజీరియా")  **·**  [సెనెగల్](https://te.wikipedia.org/wiki/సెనెగల్ "సెనెగల్")  **·**  [శ్రీలంక](https://te.wikipedia.org/wiki/శ్రీలంక "శ్రీలంక")  **·**  [వెనుజులా](https://te.wikipedia.org/wiki/వెనుజులా "వెనుజులా")  **·**  [జింబాబ్వే](https://te.wikipedia.org/wiki/జింబాబ్వే "జింబాబ్వే") | |  Category: ./వర్గం:జి-15\_దేశాలు |

|  |  |
| --- | --- |
| [Authority control](https://te.wikipedia.org/wiki/సహాయం:Authority_control?action=edit&redlink=1 "సహాయం:Authority control") Category: ./వర్గం:AC\_with\_15\_elements | - [WorldCat Identities](https://www.worldcat.org/identities/containsVIAFID/135375457) - [VIAF](https://te.wikipedia.org/wiki/వర్చువల్_ఇంటర్నేషనల్_అథారిటీ_ఫైల్ "వర్చువల్ ఇంటర్నేషనల్ అథారిటీ ఫైల్"): [135375457](https://viaf.org/viaf/135375457)   Category: ./వర్గం:Wikipedia\_articles\_with\_VIAF\_identifiers - [LCCN](https://te.wikipedia.org/wiki/లైబ్రరీ_ఆఫ్_కాంగ్రెస్_కంట్రోల్_నంబర్ "లైబ్రరీ ఆఫ్ కాంగ్రెస్ కంట్రోల్ నంబర్"): [n80125948](http://id.loc.gov/authorities/names/n80125948)   Category: ./వర్గం:Wikipedia\_articles\_with\_LCCN\_identifiers - [ISNI](https://te.wikipedia.org/wiki/ఇంటర్నేషనల్_స్టాండర్డ్_నేమ్_ఐడెంటిఫయర్ "ఇంటర్నేషనల్ స్టాండర్డ్ నేమ్ ఐడెంటిఫయర్"): [0000 0001 2331 2734](http://isni.org/isni/0000000123312734)   Category: ./వర్గం:Wikipedia\_articles\_with\_ISNI\_identifiers - [GND](https://te.wikipedia.org/wiki/ఇంటెగ్రేటెడ్_అథారిటీ_ఫైల్ "ఇంటెగ్రేటెడ్ అథారిటీ ఫైల్"): [4026722-2](http://d-nb.info/gnd/4026722-2)   Category: ./వర్గం:Wikipedia\_articles\_with\_GND\_identifiers - [SELIBR](https://te.wikipedia.org/wiki/LIBRIS "LIBRIS"): [148745](https://libris.kb.se/auth/148745)   Category: ./వర్గం:Wikipedia\_articles\_with\_SELIBR\_identifiers - [SUDOC](https://te.wikipedia.org/wiki/Système_universitaire_de_documentation?action=edit&redlink=1 "Système universitaire de documentation"): [026612410](https://www.idref.fr/026612410) - [BNF](https://te.wikipedia.org/wiki/Bibliothèque_nationale_de_France?action=edit&redlink=1 "Bibliothèque nationale de France"): [cb11934238p](http://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb11934238p) [(data)](http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb11934238p)   Category: ./వర్గం:Wikipedia\_articles\_with\_BNF\_identifiers - [BIBSYS](https://te.wikipedia.org/wiki/BIBSYS "BIBSYS"): [90577766](https://authority.bibsys.no/authority/rest/authorities/html/90577766)   Category: ./వర్గం:Wikipedia\_articles\_with\_BIBSYS\_identifiers - [HDS](https://te.wikipedia.org/wiki/Historical_Dictionary_of_Switzerland?action=edit&redlink=1 "Historical Dictionary of Switzerland"): [003407](http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/f/F003407.php) - [NLA](https://te.wikipedia.org/wiki/National_Library_of_Australia?action=edit&redlink=1 "National Library of Australia"): [35219734](https://nla.gov.au/anbd.aut-an35219734)   Category: ./వర్గం:Wikipedia\_articles\_with\_NLA\_identifiers - [NDL](https://te.wikipedia.org/wiki/National_Diet_Library?action=edit&redlink=1 "National Diet Library"): [00564071](https://id.ndl.go.jp/auth/ndlna/00564071) - [NKC](https://te.wikipedia.org/wiki/National_Library_of_the_Czech_Republic "National Library of the Czech Republic"): [ge129384](http://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica=ge129384&CON_LNG=ENG) - [BNE](https://te.wikipedia.org/wiki/Biblioteca_Nacional_de_España?action=edit&redlink=1 "Biblioteca Nacional de España"): [XX451208](http://catalogo.bne.es/uhtbin/authoritybrowse.cgi?action=display&authority_id=XX451208) - [CiNii](https://te.wikipedia.org/wiki/CiNii?action=edit&redlink=1 "CiNii"): [DA01135694](http://ci.nii.ac.jp/author/DA01135694?l=en) - [KulturNav](https://te.wikipedia.org/wiki/KulturNav?action=edit&redlink=1 "KulturNav"): [id](http://kulturnav.org/language/en/4fa1552c-dedc-4722-95a7-8ae50e8d7326) |

Category: ./వర్గం:భారతదేశం
Category: ./వర్గం:దక్షిణ\_ఆసియా
Category: ./వర్గం:ఈ\_వారం\_వ్యాసాలు
